Yaşam Biçiminin Sağlığa Etkileri

Yaşam Tarzı Yaşam Biçiminin Sağlığa Etkileri

Yaşam Tarzı

Yaşam Biçiminin Sağlığa Etkileri

Yaşam Biçimi Faktörleri: Beslenme, Fizik aktivite / Sedanter yaşam, Sigara içme, Alkol ve madde kullanımı, Stres, Sosyal ilişkiler, Az uyuma, Cinsel davranışlar, şiddet Kazalar, vb

Önlenebilecek hastalıklar: Kalp hastalıklarıi Periferik damar hastalıkları, Felçler, Diyabet.
Amaç;
•Engelliliği önlemek
•Erken ölümleri önlemek
•Yaşam kalitesini artırmak

Örneğin: Kardiyovasküler hastalık;
•Hastalığın nüvesi: Ateroskleroz
•Yaşamın erken dönemlerinde başlayıp ergenlikte ve erken erişkinlikte progrese olan uzun erimli asemptomatik bir süreç
•Bu progresyonun hızını risk faktörleri belirler: Sağlıksız beslenme, Fiziksel inaktivite (her ikisine genelde obezite eşlik eder), Artan kan basıncı (hipertansiyon), Anormal kan yağları (Dislipidemi), Artan kan şekeri (diyabet)

Bu risk faktörlerine süregen maruziyet: Sırasıyla Aterosklerozun progresyonu, Unstabil aterosklerotik plaklar, Damarlarda daralma, Vital organlara (kalp ve beyin) kan akışında tıkanma sonucu Angina, MI, Geçici serebral iskemik ataklar ve felç görülür.

Toplam kardiyovasküler risk: Belli bir zaman dilimi içerisinde (ör:10 yıl) bireyin kardiyovaskuler olay (ör:MI, felç) geçirme olasılığıdır.

RİSKE ilişkin sınırlar

Vücut kitle indeksi: 25 ve 30 sınırları
• Bel çevresi: Kadın >80 cm , Erkek > 94 cm
• Fizik aktivite: Her gün orta düzeyde bir fiziksel aktivite (ör: hızlı yürüyüş) boş zamanında, günlük işlerini yaparken veya işle ilgili uğraşları sırasında yapma, En az 30 dakika
• Taze sebze meyve tüketimi: Günlük sebze meyve tüketiminin 5 porsiyon olması (veya günlük 400 gram)

• Beyaz et tüketimi: Balık kalp sağlığı ilişkisi, Doymuş ve doymamış yağlar, Omega3-6
• Tuz tüketiminin günlük 5 -6 grama düşürülmesi
• Kan yağları: Kan kolesterolünü 190 mg/dL altına indirmek, LDL kolesterolü 115 mg/dL altına indirmek
• Kan şekeri: Glisemiyi kontrol etmek (BAG; BGT; DM söz konusu ise)-Kan şekeri 110 mg/dL
• Sigara: Hiç başlamamak
• Alkol: Günlük 3 birim ve üzerinde alkol alanların alımlarını azaltması

Doğru beslenmede ana hedefler

1. Sağlıklı ve dengeli beslenme
2. Sağlıklı kilo
3. İstenen kan yağlarına ulaşmak
4. İstenen kan basıncına ulaşmak

Beslenme; Önerilen Düzeyler

Toplam yağ ≤ Diyetin %30’u
▫ Doymuş yağ ≤ Diyetin %10’u
▫ Şeker = Diyetin %8’i, günde 40 gram (10 çay kaşığı)

Beslenme; Kolesterol

Tüm hücrelerde bulunan, yağ benzeri bir maddedir. Kanda lipoprotein paketlerinin içinde taşınır, yüksek düzeyde olduğunda damar iç duvarında birikir. Toplam Kolestrol LDL+HDL’den oluşur. LDL Aterosklerozdan sorumlu
(Kötü kolesterol), Majör risk faktörüdür. HDL ise Aterosklerozdan koruyucudur (İyi kolesterol).

Fiziksel olarak aktif olmak?

Her gün orta düzeyde bir fiziksel aktivite (ör: hızlı yürüyüş) boş zamanında, günlük işlerini yaparken veya işle ilgili uğraşları sırasında yapması

Egzersizin yararları:

Kan glukozunu düşürür. İnsülin duyarlılığını artırır.  Kan lipidlerini düzeltir;  LDL kolesterolu düşürür, Trigliseridleri düşürür, HDL kolesterolu artırır. Enerji tüketimini artırır ve Fiziksel çalışma kapasitesini artırır. Ilımlı hipertansiyonu düzeltir. Yaşam kalitesini düzeltir. Trombosit yapışmasını engeller.

Obezite

Bedendeki yağ dokusunun gerekenden fazla olduğu durumdur. Altta yatan temel sorun enerji fazlalığı ve buna bağlı kilo alımıdır. Aşırı yağlanmanın yanı sıra bu birikimin vücuttaki orantısız dağılımı da söz konusu olabilir. Hem aşırı kiloluluk hem de özellikle abdominal bölgede biriken yağlar pek çok kronik hastalık açısından risk göstergeleridir.

Bel çevresi ve kalça oranı

Yüksek riskli gruplar
▫ Bel çevresi: Kadın >80 cm Erkek > 94 cm
▫ Bel /kalça oranı: Kadınlarda > 0,80, Erkeklerde > 0,95
Riskin arttığı hastalıklar: Kalp damar hastalıkları, hipertansiyon, inme, ve diyabet

Sigara

Yaklaşık yılda 1.1 trilyon sigara içimi mevcut. En az 25 hastalığın kesin / olası nedenidir. En basit önlenebilir ölüm nedenidir. Sigara içenlerde myokard enfarktüsü ve kardiyak ölüm riski içmeyenlere göre erkeklerde 2.7, kadınlarda 4.7 kat daha fazladır. Her yıl 4.9 milyar ölüm (yetişkinlerin 1/10’u). 2030’da 10 milyar ölüm (yetişkinlerin 1/6’sı).

İnsanlar yaşam biçimlerini değiştirerek, kendi davranışlarına bağlı olarak ortaya çıkan zararlı etkileri ortadan kaldırabilirler ve böylece sağlıklarını geliştirebilirler. Yaşam biçimine bağlı hastalıkların ortaya çıkmasından hastaların kendileri sorumludur.

Toplumsal Riskler: Küreselleşme, Yoksulluk, Eşitsizlik, Eğitimsizlik, Ayrımcılık, Kentleşme, İşsizlik, Güvencesizlik, Çalılma koşulları, Çevre kirliliği, Afetler, Savaşlar, Politik ve sosyal istikrarsızlık, Yetersiz sağlık hizmeti, Bölgesel hastalıklar

Toplum Sağlığı Yaklaşımı İnsan içinde yaşadığı bireysel ve toplumsal riskleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Hastalık oluşumunda rol oynayan fiziksel/ biyolojik/ sosyal/ kültürel/ ekonomik etmenlerin giderilmesine yönelik toplumsal düzeyde ve örgütlü çalışmalar yürütülmelidir.

Sedanter Yaşam Yaşam Biçiminin Sağlığa Etkileri

Sedanter Yaşam

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...