Eğitim Dünyası

Yağlar (Lipidler) Hakkında Bilgi

Trigliserid Yapısı

Yağlar (Lipidler) Hakkında Bilgi

FONKSİYONLARI

*Okside olarak enerji sağlar.  ENERJİ DEPOSU -> Yağ asidlerini enerji kaynağı olarak kullanan dokular; kalp kası, iskelet kası, karaciğer,   böbrek korteksidir.

*Vücut sıcaklığını korur. Kahverengi yağ dokusu -> Önemli organları darbelere karşı korur -> yastıkçık.

* Membranın yapı taşı

*Membran proteinleri için tutucu/dayanak (dolikol)

*Enzimler için kofaktör

*Sinyal ileti

*Hormon (prostoglandinler, steroid hormonlar)

*Pigment (retinol)

*Taşıyıcı (kinon- ETS)

*Antioksidan (E vit)

Fonksiyonlarına ve yapılarına göre Lipidler 

  1. Depo lipidler; Enerji yedeği oluşturmak üzere depolanırlar. Trigliseridler
  2. Yapısal lipidler; Membranın ve bazı önemli maddelerin (steroid hormonlar, D vitamini gibi) yapısını oluştururlar. Kolesterol, gliko- ve fosfolipidler.

TRİGLİSERİDLER

Trigliserid nonpolar, hidrofobik, suda çözünmez. Doğal yağların çoğu trigliserid yapısındadır. Vücuttaki fazla enerjinin başlıca depo şeklidir.

Trigliserid biosentezi:LİPOGENESİS

Karaciğer, yağ dokusu ve barsakta sentezlenir. Ön madde gliserol-3-P 2 yolda sentezlenebilir:

1.Dihidroksi aseton fosfattan, Gliserol-3-P Dehidrogenaz enzimi ile oluşur.

2.Gliserolden Gliserol kinaz enzimi ile oluşur.

Fonksiyonlarına ve yapılarına göre Lipidler 

  1. Depo lipidler; Enerji yedeği oluşturmak üzere depolanırlar. Trigliseridler
  2. Yapısal lipidler; Membranın ve bazı önemli maddelerin (steroid hormonlar, D vitamini gibi) yapısını oluştururlar. Kolesterol, gliko- ve fosfolipidler

Trans yağ asidleri içeren gıdalar: Margarinler, Kek,bisküvi,kurabiye, Mayonez,cips,pizza, Milföy hamuru gibi ürünler, Hazır çorbalar, Kızartılmış fast food tipi gıdalar

Diyetle trans yağ asidi alımının LDL –C arttırdığı, HDL-C ise yüksek miktarda CİS mono-Ansatüre veya poli-ansatüre diyet alanlara kıyasla azalttığı gösterilmiştir. Yapılan 25 çalışmanın:

12’sinde LDL-C arttığı; 5’inde belirgin olarak değişmediği, 8’inde azaldığı görülmüş,

HDL-C çalışmaların; 8 inde azaldığı, 13’ünde ise belirgin bir değişiklik olmadığı görülmüştür. Vücuttaki toplam yağ asidinin : %45’i trigliserid,  %35’i fosfolipid, %15’i kolesterol esteri ve % 5’i serbest yağ asididir.

YAĞ ASİDİ SENTEZİ

Karaciğer, böbrek, beyin, akciğer, meme bezi ve yağ dokusunda hücrenin sitozol fraksiyonunda olur. Bakteriler, ökaryotlar ve bitkiler gereksinim duydukları tüm yağ asidlerini sentezleyebilir. Ön madde: asetil KoA

1.Basamak: Asetil koA dan malonil KoA oluşumu

2.Basamak: Yağ asidi sentaz enzim kompleksi ile yağ asidi sentezi

Asetil koAdan Palmitat sentezinin enerji bilançosu

1.Asetil koA dan malonil koA oluşumu: 7 kez tekrarlanır ve 7 ATP kullanılır. 7 Asetil koA + 7 CO2 + 7 ATP à7 Malonil KoA + 7 ADP + 7 Pi

2. Yağ asidi sentaz kompleksi: 7 kez tekrarlanır, 14 NADPH+H kullanılır. Asetil koA + 7Malonil koA + 14 NADPH + 14H -> Palmitat + 7CO2 + 8koA + 14NADP + 6 H2O

TOPLAM REAKSİYON:

1 Asetil koA + 7 Malonil koA + 7 ATP + 14 NADPH + 14 H -> PALMITAT + 7 ADP + 7 Pi + 8koA + 14NADP + 6 H2O

14NADPH x3 ATP = 42 ATP + 7 ATP = 49 ATP harcanır.

Ürün; Palmitat,  16-C doymuş yağ asidi

1 molekül Palmitat oluşumu için gerekli enerji: 14 NADP x 3ATP = 42 ATP + 7ATP= toplam=49 ATP

Oluşan Palmitat’dan mitokondri ve düz endoplazmik retikulumda bulunan elongasyon sistemleri (zincir uzama sistemleri)  ile daha uzun zincirli yağ asidleri oluşur. Zincir uzatılması endoplazmik retikulumda malonil koA ve mitokondride asetil koA’ların eklenmesi ile olur.

Asetil koA karboksilaz Hız sınırlayıcı (geri dönüşümsüz) basamak

  • Biotin
  • Biotin karboksilaz
  • Biotin karboksil taşıyıcı protein
  • Transkarboksilaz
  • Düzenleyici (regulatory) allosterik bölüm

YAĞ ASİDİ SENTEZİ DÜZENLENMESİ

1.) Allosterik düzenleme: Sitrat ile uyarılma –Ön madde ile aktivasyon ve Palmitoil CoA ile inhibisyon

2.) Kovalent modifikasyonla düzenleme: Aktivasyon (tokluk) –Insulin protein fosfatazı uyarır ve Inaktivasyon (Açlık) –glukagon cAMP artırır –Protein kinase A uyarır.

İNSÜLİN LİPOGENEZİ UYARIR

a. Glukozun yağ dokusuna girişini artırır–Yağ asidi sentezi için pirüvat ve gliserol-3-fosfat sağlanır

b. Yağ dokusunda Piruvat dehidrogenazı defosforile ederek aktive eder.

c. Asetil-koA karboksilazı aktive eder.

d. Hücre içi cAMP düzeyini azaltır.

Glukoz ve yağ metabolizmasının ilişkisi

Glukoz “lipogenez” ile bağlantılıdır; Piruvattan oluşan asetil koA yağ asidi biyosentezinde ön maddedir. Glikoliz sırasında oluşan α-fosfo-gliserat trigliserid sentezinde kullanılır. Pentoz fosfat yolunda oluşan NADPH yağ asidi sentezinde kullanılır.

YAĞ ASİDİ YIKILIMI (OKSİDASYONU)

Yağ asidi yıkılımı oksijen gerektiren aerobik bir olay olduğu için oksidasyon denmektedir. Oksidasyonun başlama yerine göre;

1.b-oksidasyon

2. a-oksidasyon

3. w-oksidasyon

b-OKSIDASYON: 3.karbondan (b karbonu) başlar. Yağ asidi karbonları ikişer ikişer asetil koA’nın yapısına girerek ayrılır.  Geriye iki karbon eksik bir yağ asidi kalır. Yağ asidi oksidasyon enzimleri mitokondri matriksinde bulunduğu için kan dolaşımı ile sitozole gelen serbest yağ asidinin mitokondriye girmesi gerekir.

YAĞ ASİDİ OKSİDASYONUNDA ALTERNATİF YOLLAR

Doymamış yağ asidleri; desaturaz enzimi ile bağlar doyduktan sonra oksidasyon olur. Doymuş bir yağ asidine göre daha az enerji elde edilir. Her bir çift bağ için 1 NADPH kullanılarak doymuş hale getirilir ve aynı şekilde yıkılır. Tek karbon sayılı yağ asidleri;

  • son ürün asetil koA ve propionil koA
  • Propoionil koA yağ asidinin glikojenik olabilen tek ürünü.
  • Dallı zincirli yağ asidleri; pek çok propionil koA elde edilir.

Peroksizomda Yağ asidi beta oksidasyonu

Peroksizomlar özellikle karaciğer ve böbrekte yaygındır. Normal bir karaciğer hücresinde ~1000 adet peroksizom.  Peroksizomlarda; H2O2 oluşturan oksidazlar ve H2O2 inaktive eden katalaz bulunur. Peroksizomlarda yağ asidi beta oksidasyonu;

1.Çok uzun zincirli (C24-C26) oksidasyonu gerçekleşir

2.Açil koA peroksizoma girmesi için karnitin gerekmez.

3.Oksidasyonda hidrojenleri FAD alır

4.H2O2 ve asetil koA oluşur.

5.Son ürün oktanoil koA ve asetil koA olabilir, mitokondride enerjiye dönüşür.

6.ATP kazanılmaz, tüm enerji ısı olarak üretilir.

w-OKSIDASYON: Birçok dokuda endoplazmik retikulumda, karaciğerde mikrozomlarda gerçekleşir. Oksidasyon w -karbonundan başlar. Oksijen,NADPH ve sitokrom p450 gereklidir. w karbonundaki metil grubu karboksile dönüştürülür, böylece dikarboksilik asid oluşur. Bu da b-oksidasyon ile yıkılır.

Diaçilgliserol

duslerkulup2

Duslerkulup olarak 2010 Nisan ayından itibaren yayın hayatımıza başlamış bulunmaktayız.Güvenirliği, kaliteyi, tarafsızlığı, eşitçiliği vizyonumuz olarak belirledik ve bundan şaşmadık.Günümüzün ihtiyaçlarını belirleyip en uygun şekilde sunmaya başladık ve kısa sürede popülitemizi yükselttik ve yükseltmeye devam edeğiz. :)

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
<?php bloginfo('name'); ?> <?php wp_title(); ?>