Eğitim Dünyası

Yağ Metabolizmasına Etkili Hormonlar

Adrenal Bezler

Yağ Metabolizmasına Etkili Hormonlar

Glukokortikoidler

  • Kortizol (Tüm glukokortikoid aktivitenin %95’ini yapar)
  • Kortikosteron (% 4’ünü oluşturur)

*Sentetik türevler

  • Kortizon (hemen hemen kortizol kadar etkili)
  • Prednizon (kortizolden 4 kat daha fazla etkili)
  • Metilprednizon (kortizolden 5 kat daha fazla etkili)
  • Deksametazon (kortizolden 30 kat daha fazla etkili)

İnsanlarda oluşan temel glukokortikoid kortizoldür. Esas olarak zona fasikülata’da sentez edilir. Az miktarda zona retikülariste de sentez edilebilir. Plazmadaki kortizolün yaklaşık %90-95’i plazma proteinlerine bağlıdır: kortizol bağlayıcı globulin (transkortin) , albumin ve yarı ömrü 60-90 dk kadardır.

Metabolizma

Adrenokortikal hormonlar esas olarak karaciğerde metabolize olurlar ve konjügasyonla en fazla glukuronik asid ve daha az da sulfatlarla birleştirilirler. Bu maddeler inaktiftir ve herhangi bir mineralokortikoid veya glukokortikoid aktivite içermezler. Bu konjügatların %25’i safra ve feçesle atılır. Geri kalan kısım serbest olarak kana karışır ve böbreklerden boşaltılır. Kanda kortizolün normal konsantrasyonu yaklaşık 12-14 μg/100 ml, salgı miktarı da günde 15-20 mg kadardır.

Salgının düzenlenmesi: Negatif geri besleme

Kortizol;

1) Hipotalamustan CRH salgısının direkt olarak inhibisyonu

2) Hipotalamusa sinaps yapan hipokampal nöronlar aracılığıyla CRH salgısının indirekt inhibisyonu

3) CRH’nin ön hipofize etkisini bloke ederek

CRH (Kortikotropin salgılatıcı hormon): CRH, (41 a.a), paraventriküler çekirdek ve Hipofiz ön lobda adenilat siklaz/ cAMP mekanizması üzerinden kortikotrop hücrelere etki ederek kana ACTH salgılanmasına yol açar.

ACTH  (adenokortikotropik hormon): İlk ve akut etkisi, depolanmış olan kolesterolün mitokondrilere transferini ve sitokrom P-450’ye bağlanmasını uyarmak ayrıca kolesterol dezmolazı aktive etmektir. Daha uzun dönemde ACTH sitokrom P-450 geninin transkripsiyonunu indükler ve ACTH reseptörlerini “up”-regüle eder. ACTH düzeylerinin yüksek olmasının kronik etkileri, adrenal korteks hücrelerinin, lokal büyüme faktörlerinin (örneğin, IGF-2) etkisiyle hipertrofi ve hiperplazisine yol açmaktır.

Adrenokortikal steroidlerin etkileri

Steroid hormonların etkilerinde, bilindiği gibi; DNA transkripsiyonu, spesifik mRNA sentezi, yeni proteinlerin sentezinin indüklenmesi söz konusudur.

Glukokortikoidlerin etkileri

  • Proteoliz artışı (katabolik etki)
  • Lipoliz artışı
  • Glukoneojenez artışı
  • Glukoz kullanımının azalması
  • İnsülin duyarlılığının azalması
  • Anti-inflamatuar
  • İmmünsupressan etki
  • Sempatik duyarlılığı artırırlar
  • Kemik yapımının inhibisyonu

Glukokortikoidlerin en önemli özelliği, stresle başa çıkmada üstlendikleri önemli roldür. Adrenal kortekste glukokortikoid aktivitesinin %95’i kortizolden gelir. Kortizol’e hidrokortizon da denmektedir. Kortikosteronun da bir miktar glukokortikoid aktivitesi vardır.

Glukoneojenezin stimülasyonu:

1) Kortizol karaciğer hücrelerinde amino asidleri glukoza dönüştürecek olan enzimleri arttırır (İlgili hücrenin nükleusunda o enzime ait gen transkripsiyonunu tetikleyerek).

2) Kortizol ekstrahepatik dokulardan, özellikle kastan, amino asidleri mobilize eder. Böylece plazmada amino asid düzeyleri yükselir ve bunlar karaciğerde glukoza dönüştürülebilirler

Katabolik etki: Kaslarda protein yıkımını uyarır. Kaslara amino asid girişini azaltır (antianabolik etki). Katabolik etki nedeniyle kaslarda erime, halsizlik, myopati. İdrarda üre ve ürik asit miktarları artar. Vücutta azot bilançosu negatife döner.

Kan glukoz düzeyinin yükselmesi  “adrenal diyabet”

Glukoneojenezin artması ve hücrelerin glukoz kullanmasında hafif bir azalma sonucunda kan glukoz düzeyi yükselir.

Yağ metabolizması üzerine etkileri

Kortizol, aynen amino asidleri mobilize ettiği gibi, yağları da mobilize eder (özellikle kastan ve yağ dokusundan). Kanda serbest yağ asidleri artar ve enerji temini için kullanılır. Adipoz dokudan yağ mobilizasyonu olduğu halde, kortizol fazlalığı özel bir tür şişmanlık oluşturur: Göğüs, baş-boyun, sırt bölgelerinde yağlanma daha fazladır. Kortizol stres ve enflamasyon ile başa çıkılmasında önemlidir. Her tür stres ön hipofizden ACTH salgısını arttırır, bunu da adrenokortikal kortizon salgı artışı izler.

Kortizol düzeylerine etkili stresörlere örnekler

  • Her tür travma
  • Enfeksiyon
  • Aşırı sıcak veya soğuk
  • Norepinefrin veya başka bir sempatomimetik ilaç uygulaması
  • Cerrahi girişimler
  • Cilt altına nekroza yol açacak madde enjeksiyonu (doku hasarı)
  • Hareket edilmesine izin verilmemesi (immobilizasyon stresi)
  • Hastayı güçsüz düşüren herhangi bir hastalık

Enflamasyonun gelişimi

1) Hasarlı dokudan çıkan histamin, bradikinin, proteolitik enzimler, prostaglandinler, lökotrienler gibi kimyasal maddeler enflamasyon sürecini aktifler, ağrı gelişir.

2) Enflamasyon gelişen alana kan akımı artar ve eritem oluşur.

3) kapiller geçirgenlik arttığı için kapillerlerden plazma dışarı çıkar ve ödem oluşturur (gode bırakmayan)

4) lökosit infiltrasyonu olur

5) günler hatta haftalar sonra fibröz doku gelişir ve iyileşmeyi sağlar.

Kortizolün enflamasyon yanıtına önemli etkileri vardır:

1)  Kortizol kapiler geçirgenliğini azaltır (ödemi azaltır)

2) Kortizol, lizozomal membranları stabilize eder.

3) Kortizol lipokortin sentezini tetikler; lipokortin, fosfolipaz A2 enziminin inhibitörüdür.

  • Fosfolipaz A2, membran fosfolipidlerinden olan araşidonik asidden prostaglandin ve lökotrienlerin yapılmasını sağlar
  • Prostaglandinler ve lökotrienlerin enflamasyon yanıtında rolleri vardır.

4) Kortizol, interlökin-2 (IL-2) oluşumunu ve T lenfositlerin proliferasyonunu baskılar.

5) Kortizol, mast hücreleri ve trombositlerden histamin ve serotonin salgısını inhibe eder.

6)  Kortizol lökositlerden IL-1 salgısını azaltarak ateşi düşürür, bu da vazodilatasyonu azaltır.

Serbest ve bağlı kortizol

duslerkulup2

Duslerkulup olarak 2010 Nisan ayından itibaren yayın hayatımıza başlamış bulunmaktayız.Güvenirliği, kaliteyi, tarafsızlığı, eşitçiliği vizyonumuz olarak belirledik ve bundan şaşmadık.Günümüzün ihtiyaçlarını belirleyip en uygun şekilde sunmaya başladık ve kısa sürede popülitemizi yükselttik ve yükseltmeye devam edeğiz. :)

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
<?php bloginfo('name'); ?> <?php wp_title(); ?>