Tübüler Fonksiyon Hakkında Bilgi

Nefronda Sekresyon Reabsorbsiyon ve Filtrasyon Tübüler Fonksiyon Hakkında Bilgi

Nefronda Sekresyon, Reabsorbsiyon ve Filtrasyon

Tübüler Fonksiyon Hakkında Bilgi

Su geri emilimi ve idrarın dilusyon konsantrasyon mekanizması: Glomerüler ultrafiltratın % 60-70’i Na ve glukozun aktif geriemilimine eşlik ederek pasif olarak emilir (izoosmatik). Distal ve kollektör tübler suya geçirgen değildirler. ADH ile geçirgen hale gelirler. Bu alanda su geri emilimi ADH etkisi ile ihtiyaca gore ayarlanır. (anizoosmatik)

Renal medullanın konsantre olmasına katkıda bulunan faktörler: Henle kıvrımının çıkan kolunun kalım kısmından aktif Na ve pasif K, Cl taşınması, toplayıcı kanallardan interstisyuma iyonların aktif taşınması, Medullaya ürenin pasif diffüzyonu (kolaylaştırılmış diffüzyon UT-A1-4), Medullaya üreye oranla daha az su diffüze olması ve özel bir damar sistemine sahip olması (vasa recta)’dır.

ADH (vazopressin)

Temel olarak suprakiazmatik çekirdekte ve bir miktarda paraventriküler çekirdekte sentezlenir. VIA, VIB ve V2 olmak üzere en az 3 tip reseptörü vardır. Ortalama yarı ömrü 18 dakikadır. V 1’ler fosfotidil inositolü parçalayarak hücre içi Ca miktarını arttırarak etkilerini oluşturur: V1A reseptörleri damar düz kasını kasıcı etkiyi oluşturur. Ayrıca MSS’de nörotransmiter olarak bulunur ve kc de glikogenolize neden olur, V1B reseptörlerinin ACTH salınımına aracılık ettiği düşünülmektedir. V2 Gs protein üzerinden cAMP düzeylerini arttırarak etkili olur. V2 reseptör etkinliği akuaporin 2’nin toplayıcı kanal hücrelerinin membranına yerleşmesine dolayısı ile suyun geri emilmesine den olur.

Akuaporinler: Bugüne kadar 13 tip (AQP0-12) akuaporin tanımlanmıştır. Akuaporin 1: Proksimal tüplerde oluşan basit sızmadan sorumludurlar. Akuaporin 2: Toplayıcı kanallarda bulunur ve etkisi ADH ile modifiye edilir. Akuaporin 3: Toplayıcı kanallarda tespit edilmiştir. Üre ve gliserol taşınmasını kolaylaştırır.

ADH salınımını arttıranlar: Plazma effektif osmotik basıncının artması, Hücre dışı sıvı hacminin azalması, Kan hacminin azalması, Kan basıncının düşmesi, Ağrı, heyecan, stres, egzersiz, Bulantı, kusma, Ayakta durma, Morfin, nikotin, siklofosfamit, Klofibrat, karbamazepin ve Anjiotensin II.

ADH salınımını azaltanlar: Plazma effektif osmotik basıncının azalması, Hücre dışı sıvı hacminin artması, Alkol, Klonidin ve Haloperidol.

SU DİÜREZİ: Çok miktarda su içildiğinde kanın osmolaritesi azalır. ADH salımı azalır idrar akım hızı artar. İdrar akım hızı ilk 15 dakikada hızlanmaya başlar. Maksimal etki 45 dakikada ortaya çıkar.

Suda Erimiş Maddeler

Eşikli maddeler: belli bir plazma seviyesine kadar idrarda bulunmayan ama bu seviyenin üzerine çıkıldıkça idrarda bulunan maddelerdir. Örn: glukoz

Eşiksiz maddeler: kanda bulunduğu sürece idrarla atılan maddelerdir. ( Inulin, na ferrosiyanid, sakkaroz, mannitol, na hiposülfit)

Böbreklerden geri emilen maddeler ve emilim yolları: Na+ geri emilimi= aktif transportla geri emilir. Aldosteron hormonu etkilidir. K+ geri emilimi= %90 proksimal %10 distal tüplerde geri emilir. Proksimal tüblerde aktif geri emilir. Distal tüplerden sekrete edilebilir. Ca++ , Mg++, Cl-,bikarbonat, sülfat, fosfat, kreatin geri emilimi. Glukoz ve amino asitler= proksimal tüblerden sekonder aktif transportla. Üre= pasif

Na geri emilimi: GFR’de günlük 25 g Na bulunur. Günlük idrarda 4-6 g atılır. Emilen sodyumun 4/5’i proksimal tübülde aktif olarak kalan 1/5’i ise distal tübülde emilir. Tüb lümeninden kana net Na emilimi en az 3 basamakta gerçekleşir.

1.sodyum Na-K ATP’az aracılığı ile konsantrasyon ve elektriksel farka zıt yönde taşınır.

2.Oluşturulan konsantrasyon farkı ile diffüzyon oluşur.

3.Na, su ve diğer maddeler, hidrostatik ve kolloid osmotik basınç farklarının yönlendirdiği pasif bir hareketle peritübüler kapiller içine geri emilir.

Suda eriyen maddelerin geri emiliminde etkili hormonlar

Aldosteron: Na+ emilimi üzerine etkili olan temel hormondur. Distal tübül ve toplayıcı kanallardaki esas hücreler üzerine etkiyerek Na-K ATP’az stimülasyonu yapar. Na tutulur K atılır.  Diğer adrenal kortikal hormonlarda daha düşük  aktiviteyle benzer etkiye sahiptirler.

Anjiotensin II: AII, aldosteron stimülasyonu yapar. Efferent arteriolü daraltarak GFR’yi arttırır. Proksimal tübülde Na-K ATP’az stimülasyonu yapar.

Atrial natriüretik peptid: Plazma hacmi artınca atriumlardan salınır.  Afferent arteriolde dilatasyon yaparak GFR’yi arttirir. Toplayıcı kanallardan Na ve su geri emilimini inhibe eder.

Sempatik Aktivasyon: Afferent ve efferent arteriolleri birlikte daraltarak GFR’de azalmaya yol açarak Na ve su atılışını azaltır. Henlenin çıkan kolunun kalın kısmında ve proksimal tüplerde Na geriemilimini arttırır, Renin anjiotensin sistemini aktive eder.

Tübüler Boşaltım (sekresyon): Transportunda maksimal bir sınır bulunan sekresyon mekanizması (fenol red, PAH, klorotiazid, sülfirik asit esterleri, vs.). Elektrokimyasal ve/veya potansiyel farkına karşı yapılan sekresyon (kuvvetli organic bazlar, histamin, guanidine, tiyamin, kolin. vs). Pasif diffüzyon ( bir çok zayıf bazlar, salisilik asit fenobarbital)

Kan pH’sının sabit tutulması: Serbest asit boşaltma, Primer ve sekonder fosfatlar arasındaki oranın değişimi(Na2HPO4 /NaH2PO4=4/1), Glutaminden amonyak yapımı ve bunun tübüler lümendeki Na ile değişimi ve H ve K salgılanması.

Böbrek klirens testleri: Herhangi bir plazma maddesinin klirensi deyince “bir dakikada idrarla çıkarılan o madde miktarını içeren santimetre küp cinsinden plazma volümü” anlaşılır. Başka bir deyimle bir dakikada o maddeden temizlenen plazma miktarıdır.

İnülin bir boya maddesidir. Fakat vücuda toksik değildir, vücutta metabolize olmaz, proteinlerle yada başka yapılara bağlanmaz, glomerüler filtrasyonla serbestçe ultrafiltrasyona uğradığı halde tübüler işeleme uğramaz. Bu özelliklerinden dolayı inülin klirensi glomerüler filtrasyona eşittir. Eğer X maddesi plazmada var idrarda yoksa klirensi sıfırdır. X maddesinin klirensi/inülin klirensi = 1 ise bu madde eşiksizdir. X maddesinin klirensi/inülin klirensi < GL. Filtrasyon + Tübüler geri emilim. X maddesinin klirensi/inülin klirensi > GL.Filtrasyon +Tübüler boşaltım. Diodrast Ve PAH klirensleride böbrak plazma ve kan akımını gösterirler.

Böbrek Tübülü Tübüler Fonksiyon Hakkında Bilgi

Böbrek Tübülü

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...