Solunum Fonksiyon Testi (SFT) Hakkında Bilgi

Solunum fonksiyon testi Solunum Fonksiyon Testi (SFT) Hakkında Bilgi

Solunum fonksiyon testi

Solunum Fonksiyon Testi (SFT) Hakkında Bilgi

Akciğerlerin işlevlerini değerlendirmek amacıyla yapılır.

1) Tanı amaçlı: Nefes darlığı, hırıltılı solunum, öksürük, balgam çıkarma, göğüs ağrısı gibi şikayetlerle başvuran hastalalara muayene ve laboratuvar bulgularına ek olarak istenebilir

2) Hastalıkların ve tedavinin izlemi amacıyla

3) Akciğer hastalığı olma riski olan kişilerin taranması: Sigara içenler, Riskli işlerde çalışanlar, Ameliyat öncesi değerlendirme vb.

4) Halk sağlığı: Örn: Fabrika işçilerinde

5) Epidemiyolojik çalışma amacıyla: Referans değerlerin oluşturulması

Klinikte Solunum Fonksiyon Testleri:

  1. Spirometrik İnceleme
  2. Arter Kan Gazı Ölçümü
  3. Kardiyopulmoner Egzersiz Testleri
  4. Bronş Provakasyon Testleri

Spirometrik inceleme: Spirometre  soluk alma ya da verme sırasında oluşan akım ya da volüm değişikliklerini zamanın türevi olarak ölçebilen aletlerdir. Volüm ve akım duyarlı olmak üzere iki tip spirometre vardır: Volüme duyarlı spirometreler Sulu-körüklü ve kuru-silindirli olmak üzere iki tipleri vardır. En yaygın kullanılanı sulu spirometrelerdir. Akıma duyarlı spirometreler : Bilgisayarlı, taşınabilir cihazlardır. Statik ve dinamik olmak üzere 2 farklı spirometrik inceleme yapılır.

Statik testler -Akciğerin hacim ve kapasiteleri-

Akciğerlerin ventilasyonu 4 hacim ve 4 kapasite ölçümü ile değerlendirilir. Hastalıkların tanısında hacim ve kapasitelerdeki değişikliklerin saptanması önemlidir. Tüm hacim ve kapasiteler kadınlarda % 20-25 daha düşüktür. Atletik ve iri yapılı kişilerde daha yüksektir.

Akciğer hacimleri

  • Tidal (solunum) hacim (SH)

   Normal solunumda inspire ve eskpire edilen hacim= 500 ml

  • İnspiratuar yedek hacim (İYH)

Normal bir solunumun ardından yapılabilecek maksimum inspirasyon hacmi= 3000 ml

  • Ekpiratuar yedek hacim (EYH)

   Normal bir solunumun ardından çıkarılabilecek maksimum hava miktarı= 1200 ml

  • Rezidüel hacim (RH)

Zorlu ekspirasyona rağmen akciğerlerden çıkarılamayan hava miktarı= 1200 ml

Akciğer kapasiteleri:

  • (Birkaç hacmin bileşiminden ortaya çıkar)
  • Total Akciğer Kapasitesi (TAK)

IYH + SH + EYH + RH = 5900- 6000 ml

  • Vital kapasite

IYH + SH + EYH = 4700 ml

  • Fonksiyonel rezidüel kapasite

EYH + RH = 2400 ml

  • İnspirasyon kapasitesi

    IYH + SH = 3500 ml

Vital kapasitenin azaldığı durumlar: Havayollarında obstrüksiyon varlığında (hava hapsi arttığında), Akciğerin elastik özelliklerinin değiştiği, genişleyebilme özelliğinin azaldığı durumlarda, Akciğer infeksiyonu (pnömoni), atelektazi, tümör, fibrotik hastalıklar, cerrahi girişim sonrası volüm kaybı olduğunda ve Solunum merkezinin baskılandığı durumlarda, nöromüsküler hastalıklarda şeklindedir.

Dinamik solunum fonksiyon testleri

Zaman boyutunu da içeren solunum fonksiyon testleridir. Akciğer hastalıklarının tanısında kullanılır. Zorlu ekspirasyon eğrisinin analizi ile elde edilirler. FVC, FEV1 FEF %25-75

FVC: Forced vital capacity: Zorlu vital kapasite

FEV1: Forced Expiratory Volume

FEF%25: Forced Expiratory Flow at 25 % Vital Capacity

FEF%75: Forced Expiratory Flow at 75 % Vital Capacity

FVC  (Forced vital capacity): Zorlu vital kapasitedir. Derin inspirasyondan sonra zorlu, hızlı ve derin ekspirasyonla atılan hava volümüdür.

FEV1 (Forced Expiratory Volume): Zorlu ekspirasyon sırasında ilk 1 saniyede vital kapasitenin çıkarılabilen % oranıdır. Normal değeri % 80’ dir. FEV1 testi solunum yollarının açık olup olmadığını ve kasların durumunu gösterir. Akciğerlerin kronik obstrüktif hastalıklarında gelişen amfizeme bağlı olarak total akciğer kapasitesi artar. Ancak solunum yollarındaki tıkanmaya bağlı olarak FEV1 değeri % 80’ nin altındadır.

FEF%25: Forced Expiratory Flow at 25 % Vital Capacity (Vital kapasitenin ilk % 25’ lik bölümünün çıkarıldığı sırada soluk havasının akım hızıdır)

FEF%75: Forced Expiratory Flow at 75 % Vital Capacity (Vital kapasitenin ilk % 75’ lik bölümünün çıkarıldığı sırada soluk havasının akım hızıdır).

FEF%25 – %75  (Zorlu ekspirasyon ortası akım hızı): FEF%25- %75 =  Zorlu vital kapasitenin orta % 50’ lik bölümünde ölçülen akım hızıdır. FEF%25- %75 ölçümü orta ve küçük çaplı hava yollarının durumu hakkında bilgi verir. Normal değerleri erişkin bir erkekte ~ 4.5 L/ sn (270 L/dk), kadında 3.5 L/ sn (210 L/ dk). Yaşlanma ve obstrüktif akciğer hastalıklarında (KOAH) azalır.

Dakika solunum hacmi: Bir dakikada solunum yollarına giren hava miktarıdır. Soluk hacmi ile dakikadaki solunum hızının çarpımı ile bulunur. Dakikadaki solunum hızı: 12. Soluk hacmi: 500 ml. Dakikadaki solunum hacmi: 6 L/ dakikadır.

Alveoler ventilasyon: İnspirasyon havasının akciğerin gaz değişimi yapılan bölgelerine ulaşma hızına “alveoler ventilasyon” denir. Gaz değişiminin olduğu bölgeler: Alveoller, alveol kanalları, respiratuar bronşiyoller. Solunan havanın bir bölümü gaz değişimi yapılan bu bölgelere ulaşmaz.

Ölü boşluk: Solunum hacminin gaz değişimine katılmayan bölümüne “ölü boşluk” denir. Anatomik ölü boşluk: Ağız- burundan başlayarak terminal bronşiyollere kadar olan boşluğun hacmi olup normal değeri 150 ml’ dir. Ekspirasyon sırasında ilk çıkarılan ölü boşluk havasıdır.

Alveoler ventilasyon hızı

  • Akciğerlerde gaz değişim bölgelerine 1 dakikada giren yeni hava miktarıdır.
  • VA= Frekans X (VT _ VD)
  • VT: Tidal volüm: 500 ml
  • VD: Ölü boşluk: 150 ml
  • VA: 12 X (500-150)= 4200 ml/ dakika
  • (Akciğer ventilasyonu= Frekans X VT= 6000 ml/dk)

Soluma patolojileri ile ilgili terimler

Apne: Solunumun tamamen durması

Takipne: Dakikadaki solunum sayısının artması ve soluk hacminin azalması

Hiperpne: Hem solunum sayısının hem de soluk hacmi arttığı durumdur

Dispne: Bireyin zorlukla solunum yapabildiğini ifade ettiği durumdur

Ortopne: Hastanın yatması ile ortaya çıkan özel bir dispne türüdür (Konjestif kalp yetmezliği)

 

Akciğer fibrozunda FEV1 Solunum Fonksiyon Testi (SFT) Hakkında Bilgi

Akciğer fibrozunda FEV1

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...