Santral ve Periferik Kemoreseptörlerin Solunumdaki Rolü

Karotid ve aortik cisimler Santral ve Periferik Kemoreseptörlerin Solunumdaki Rolü

Karotid ve aortik cisimler

Santral ve Periferik Kemoreseptörlerin Solunumdaki Rolü

Solunumun kimyasal kontrolu : Arteriyel kan PCO2 veya H+ düzeyindeki artış veya PO2’ deki azalma medulla oblangatadaki solunum nöronlarının etkinliğini arttırır (İnspirasyonu uyarır). Aksi yöndeki değişiklikler ise inhibitör etki yapar (İnspirasyonu baskılar).

Kemoreseptörler

Kan kimyasındaki değişikliklere duyarlı olan hücre gruplardır.

  • Santral: Medulla oblangata
  • Periferal reseptörler : Glomus karotikum (glossofaringeal sinir ile) ve Glomus aortikum ( vagus yolu ile) uyarıları solunum merkezine taşırlar .

Karotid ve aortik cisimler

Karotid cisimler; boynun her iki yanında bulunur. Aortik cisimler; aort yayının yanında bulunur. Karotid ve aortik cisimler, Tip I ve Tip II hücrelerinden oluşur. Tip I hücreler: Hipoksi ile uyarılır ve dopamin salgılar. Tip II hücreler: Destek hücreleridir. Karotid cisimlerden çıkan afferentler N. Glossofaringeus; aort yayından çıkan afferentler N.Vagus ile medullaya ulaşırlar.

Tip I glomus hücrelerinde, hipoksinin şiddetiyle orantılı olarak hücreden K+ çıkışı azalır, hücre depolarize olur. Hücrenin depolarize olmasıyla L-tipi Ca2+ kanalları açılır, içeri kalsiyum girişi olur. Aksiyon potansiyeli ve dopamin salımı sonucu afferent sinir uçları uyarılır.

Beyin sapındaki kemoreseptörler

Kemosensitif alandır. Dorsal ve ventral solunum nöronlarından farklı olarak medullanın ventral yüzüne yerleşmişlerdir. Beyin dokusundaki ve BOS’ taki H+ düzeylerine duyarlıdır. CO2 kan-beyin engelini kolayca aşar, ancak H+ ve HCO3 yavaş geçer. CO2, beyine geçtiğinde H2CO3 üzerinden H+ düzeyinin artışına neden olur.

PCO2 ve H+’nin Ventilasyona Etkileri

PCO2’de ↑è hiperventilasyon ,  pH ↓è solunum etkisi çok azdır. Kan PCO2 35 – 75 mmHg  iken alveoler ventilasyon’da büyük değişim görülür.

Oksijenin Rolü

Solunum merkezleri üzerine O2 konsantrasyonu’nun direk etkisi yoktur.  Ancak periferik kemoreseptör üzerinden indirek etkisi vardır. Pulmoner PO2’nin 60-100 mmHg arasında değişmesi durumunda bile dokulara tamamen N değerlerde O2 sağlanır.

PO2 ve karotis cisimciğindeki impulsların değişimi Santral ve Periferik Kemoreseptörlerin Solunumdaki Rolü

PO2 ve karotis cisimciğindeki impulsların değişimi

   

Düşüncelerinizi bekliyoruz :)