Porfirin ve Hastalıkları Hakkında Bilgi

Porfirin Yapısı Porfirin ve Hastalıkları Hakkında Bilgi

Porfirin Yapısı

Porfirin ve Hastalıkları Hakkında Bilgi

Porfirinler yapılarında içerdikleri  çift bağlardan dolayı 400 nm de absorbsiyon bandı oluştururlar. Yapılarında bulunan tek ve çift bağlar porfirinlerin görünür ışığı absorblamalarına neden olur. UV etkisi altında pembe kırmızımsı renk verirler. Klorofildeki yeşil renkte porfirin halkasının Mg ile şelat yapmasından kaynaklanmaktadır.

Kırmızı rengin nedeni: S,p ve d orbitaller arasında enerji farkı vardır ve geçişler uv bölgede olur. Görünebilir spektrumun  bir bölümü absorbe edilir ve belli renkler kaybolur, biz kalanı görürüz. Metalin oksidasyon durumu değiştiğinde  enerji boşluğu değişir ve farklı renkleri absorbe eder.  .

Suda Ferro (II)   [Fe(H2O)6]2+ ion) à yeşil

Suda ferri  (III)  [Fe(H2O)6]3+ ion) à sarı .

Porfirin iskeleti : C20H14N4 Porfirinler yapılarında 4 pirol halkası taşıyan bileşiklerdir.  Pirol halkaları biribirlerine   metenil köprüleri  (=CH -) ile bağlanmışlardır.

PORFİRİN BİLEŞİKLERİ

Mg taşıyanlar – > Klorofil

Demir taşıyanlar

  • Fe++ taşıyanlar; Ferroporfirin:Hem, Myoglobin , Hemoglobin, Sitokromlar , Sitokrom p450
  • Fe+++ taşıyanlar; Ferriporfirin:Hemin , Peroksidaz , Katalaz , Methemoglobin

70 kg bir insanda günde 8 gr Hb sentezlenir ve yıkılır. Günlük porfirin sentezi 300 mg. Sentez için @ 30 mg Fe 2+ gereklidir.

Pürtüklü endoplazmik retikulum üzerindeki ribozomlar protein sentezler. Hemoglobinin globin zinciri de bu yolla sentezlenir.  Protein sentezi sırasında Folik asid ve B12 vitamini gereklidir.

Porfirin yapısındaki takılar porfirin tipini ve suda çözünürlüğünü belirler.

Üroporfirin: Asetat, Propionat (8 COOH)-idrar Asetat (CH2COOH) ve Propionat (CH2CH2COOH),

Koproporfirin:Metil, Propionat (4 COOH)-feçes ve idrar   Metil (CH3), Etil (CH3CH2)

Protoporfirin: Metil, vinil, propionat (2 COOH)

Hematoporfirin: metil, hidroksimetil, propionat (2 COOH) Vinil (CH=CH2)

Porfirinojenler renksiz ve unstabildir. Kırmızı renkli, stabil porfirinlere okside olarak idrarla atılır.

PORFİRİYA

Porfirin sentezinde görevli enzimlerin aktivitesinde azalma ile oluşur. Prevalans 5 / 100,000  kişi. Doğumsal olarak otozomal resesif ve otozoma dominant aktarılabilmektedir.Akkiz ve ilaçlar ile tetiklenebilmektedir.

AKUT İNTERMİTTANT PORFİRİYA

Kliniği; zaman zaman akut ataklarla seyreder. Akut ataklar: kolik ağrı, kol-bacak ağrısı, kusma, kas ağrıları, kas paralizileri, dezoryantasyon , konfuzyon , psikotik davranışlar, halusinasyon ve bazen ışığa hassasiyet ile seyredebilir.  Ancak ATEŞ YOK. Akut ataklar 1-2 günden 1-2 haftaya kadar sürebilir semptomlar reversibldir hasar da reversibldir. Paralizilerin geçmesi 1-3 yıl sürebilir.

AKUT ATAKLARIN NEDENLERİ

Bilinmiyor, Bazı ilaçlar , Hormonal değişiklikler (östrojen, menstruasyon, oral kontraseptif), Açlık (12 saatten fazla), Alkol, Sigara, Güneşe uzun süre maruz kalma ve enfeksiyonlar (hepatit C, HIV).

AKUT ATAĞA YOL AÇAN İLAÇLAR

  • Sakinleştiriciler; Barbituratlar, Karbamazepin
  • Ağrı kesiciler; Aspirin
  • Bazı steroid hormonlar; Östrojen, Progesteron
  • Bazı antibiyotikler; Penisilinler, Tetrasiklinler, Sulfonamidler
  • Insulin
  • Alkol

İLAÇLARIN AKUT ATAK OLUŞTURMA NEDENİ

Karaciğerde sitokrom-p450 yolunda metabolize edilen ilaçlar akut atağa neden olur. Bu ilaçlar alındığında sit-p450 ihtiyacı artar, hız sınırlayıcı enzim olan ALA sentaz aktivitesi artar. Ancak sonrasında enzim aktivitesi düşük olduğu için porfirinler birikerek akut ataktaki semptomlara neden olur.

AKUT PORFİRİYALAR

  • Akut Intermittant porfiriya
  • Herediter koproporfiriya
  • Variegata porfiriya

Akut nörolojik ataklar, Karın ağrısı, Periferik nöropati , Psikiyatrik bozukluklar ile seyreder.  Erişkin yaşta başlar. Kadınlarda daha yaygındır.

Suda çözünen porfirinler deride birikerek fotosensitiviteye neden olur. Biriken porfirinler uv ışığın etkisi ile oksijenden serbest oksijen radikalleri oluşmasına neden olur. Radikaller hücre hasarı (özellikle lizozomlarda) yapar, uv ışığa maruz kalan bölgelerde deride yaralar oluşur. Delta-aminolevülinik asid ve porfobilinojen idrarla atılabilir, deride birikmez.  Porfirin ön maddelerinin birikimi ise nörolojik semptomlara yol açar.

Tanı Koyma:

  1. Aile hikayesi
  2. Hastanın anamnezi
  3. Akut ataklarda idrarda ; aminolevülinik asid tayini, porfobilinojen tayini(Watson-Schwartz testi)

Akut atak dışındaki zamanlarda tanı zor,  24 saatlik idrarda aminolevülinik asid tayini, porfobilinojen tayini(Watson-Schwartz testi) , Kanda porfobilinojen deaminaz (üroporfirinojen sentaz) . AKUT ATAK PUBERTEYE DEK GÖRÜLMEZ.

HEM BİYOSENTEZİNİN SEKONDER BOZUKLUKLARI

Hem biyosentezinde görevli enzimlerde genetik kusur yoktur.

  1. Kurşun entoksikasyonu, ALA Dehidrataz ve ferroşelatazı inhibe eder. Fotosensitivite YOK.
  2. Herediter tirozinemi; tirozin metabolizmasında biriken süksinil aseton porfobilinojen sentazı inhibe eder, porfobilinojen artar. Nörolojik belirtiler olur.
Deride Porfirin Birikimi Porfirin ve Hastalıkları Hakkında Bilgi

Deride Porfirin Birikimi

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...