Plazma Proteinlerinin Özellikleri ve Biyoetkinlikleri

Seri CRP Ölçümü Plazma Proteinlerinin Özellikleri ve Biyoetkinlikleri

Seri CRP Ölçümü

Plazma Proteinlerinin Özellikleri ve Biyoetkinlikleri

a1  – globulin bölgesinde; a1-asid glikoprotein, a1-antitripsin, a1-antikimotripsin, a – fetoprotein ve a – lipoprotein (HDL).

a2  – globulin bölgesinde; a2 -makroglobulin, haptoglobin ve seruloplazmin.

b1- globulin bölgesinde; transferrin (siderofilin), hemopeksin, b- lipoprotein (LDL) ve C4 (kompleman proteini).

b2- globulin bölgesinde; b2- mikroglobulin (renal tübüler fonksiyon göstergesi), C3 (kompleman proteini).

AKUT FAZ PROTEİNLERİ ve ÖNEMİ

Enflamasyon ve doku hasarı gibi değişik durumlara yanıt olarak plazma düzeyleri anlamlı olarak değişen plazma proteinlerine akut faz proteinleri (AFP) yada akut faz reaktantları (AFR) denir. Akut faz yanıtının tetiklenmesi: IL-1 , IL-6 , TNF , g- interferon , vb. Sitokinler. Sitokinlere vücudun yanıtı :Yüksek ateş, lökositoz ve albumin sentezinde düşme olur.

Akut faz yanıtı: Akut ve kronik enflamatuvar durumlarda, travmada , cerrahi girişim sonrasında , yanıklarda , doku infarktüslerinde –AMI, vb.  organizma için stres oluşturan patolojik durumlarda görülmektedir. Enflamasyonda lökositlerden salınan proteolitik enzimler doku harabiyetine yol açarlar. Bazıları proteaz inhibitörleri olan Akut faz reaktanları (AFR) doku harabiyetini azaltırlar. Haptoglobin ve CRP hücre yıkımı sonucu oluşan artıkları fagositlere taşır. Fibrinojen fibrin tıkaç oluşturarak doku iyileşmesine yardım eder.

** AFR enflamasyonun yol açtığı doku hasarını minimuma indirirler. Akut faz reaktantları (AFR) iki gruba ayrılır:

1.) Negatif Akut Faz Reaktanları: Başlıcaları; Prealbumin, albumin ve transferrin’dir. Bunların serum konsantrasyonları düşer.

2.) Akut Faz Proteinleri: CRP, a1 –asid glikoprotein, a1 – antitripsin, haptoglobin, a1  -antikimotripsin, Serüloplazmin , fibrinojen, C3 ve C4 Bunların serum konsantrasyonları ­­yüksektir. Nedeni, hasar bölgesinden salgılanan g-interferon, Interlökinler (IL-1, IL-6) ve Tümör Nekroz Faktör (TNF) gibi mediatörler aracılığı ile sentezlerinin indüklenmesidir.

Başlıca AFR’ları: C-Reaktif protein (CRP),  a1 –asid glikoprotein, a1 – antitripsin (proteaz inhibitörü), a1 -antikimotripsin (proteaz inhibitörü), haptoglobin, Serüloplazmin , Fibrinojen,  C3 ve C4 (kompleman proteinleri)’dir. Ayrıca;  Serum amiloid A, Faktör VIII. Ferritin, Lipoproteinler İmmunglobulinler ( IgG, IgA, IgM, IgD, IgE ) de rol oynar.

AFR ölçümü: Tanı, izlem, tedaviye yanıtın araştırılması için yapılır.  En sık kullanılan seri halinde CRP ölçümleridir. Protein elektroforezi yapılır.(Serum)

ÖNEMLİ SERUM PROTEİNLERİ YAPI ve İŞLEVLERİ

Prealbumin ve Retinol Bağlayan Protein: Karaciğerde sentezlenirler. Molekül ağırlıkları prealbumin’in 54 kDa, RBG (retinol-bağlayan globulin)’in 21 kDa’dır. Elektroforezde albuminin önünde göç ederler. Yarılanma süreleri kısa olup 12 saatten azdır. Prealbumin, RBG ile (1:1) oranında kompleks oluşturduktan sonra A vitaminini bağlar ve hedef organlara taşır. Prealbumin, T3 ve T4’ü bağlar ve taşır. T3’e ilgisi daha ­­fazladır. Klinik önemi:

  • Prealbumin negatif akut faz reaktanıdır.
  • Prealbuminin serum düzeyleri, protein malnütrüsyonu ve karaciğer disfonksiyonu için transferrin ve albuminden daha iyi bir marker’dir.
  • Yarı ömrü diğer plazma proteinlerinden kısa olduğundan beslenme durumunu yansıtan önemli bir göstergedir.
  • Küçük bir molekül olduğundan BOS’a rahat geçer.
  • BOS elektroforezinde belirgin bir prealbumin bandı görülür. ***Örneğin BOS olduğunu kanıtlar.
  • Serum düzeyi ¯ (15-36 mg/dL). Serum protein elektroforezinde görülmez.

Albumin: İnsan serumunda en fazla­­ bulunan proteindir (%3.5-5 gr). Total protein miktarının % 40-60’ını oluşturur. BOS, interstisyel sıvı, idrar, amniyon mayinde de bulunur. Molekül ağırlığı yaklaşık 69 kDa’dır. Albumin yapısında karbohidrat içermez (Basit protein). Yapısı 585 amino asidden oluşan tek bir zincirdir. t ½ (Yarılanma süresi) = 21 gündür.Karaciğerde sentezlenir. Sentez hızını etkileyen faktörler: Diyet proteini; Karaciğerde sentezlenen miktar besinlerle alınan protein miktarına ve vücut ağırlığına  göre değişir. (200 mg/kg VA, günlük 14-15 gr sentezlenir). Serum albumin düzeyi (Feed-back düzenleme) ile düzenlenir. Enflamasyonda salınan sitokinler albumin sentezini baskılar. pI=izoelektrik noktası kullanılan yönteme göre değişir (pI= 4.0-5.8). pH 7.4’te molekül başına ~ 200 negatif yük taşır. Albuminin yirmiden fazla genetik varyantı vardır. Bunlar hastalığa neden olmazlar ancak elektroforezde albuminin göç ettiği bölgede iki yada geniş tek bir bant olarak görülürler. Bu duruma bisalbuminemi denir.

Albuminin İşlevleri:

1.) Damar içi ve dışında kolloid ozmotik basıncın düzenlenmesi

Plazma onkotik basıncının devamlılığını sağlar. Albuminin ödem düzeyi= % 2.5 ± 0.2 gr

2.) Çeşitli ligandları taşır: Bilirubin, Uzun zincirli serbest yağ asidleri ve fosfolipidler, T3, T4, kortizol, aldosteron, Ca+2 (%40), Cu+2  v.b. metal iyonları ve Bazı ilaçlar (fenil butazon, varfarin, salisilatlar v.b.)

3.) Endojen amino asid deposu görevini görür. Periferik dokular için amino asid kaynağıdır.

4.) Antioksidandır (katyonlar ve bilirubini bağlayarak)

5.) Kan pH’sının düzenlenmesinde  (tampon olarak)

6.) Enflamatuar yanıtın sınırlandırılmasında Negatif akut faz reaktanı dır. Enflamatuar sitokinler karaciğerde albumin sentezini azaltır.

7.) Kanın vizkositesini etkiler.

Hipoalbuminemi: Çeşitli nedenlere bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Hamileliğin son 2 trimestrinde albumin miktarı kademeli olarak düşer. Doğumdan 2-3 ay sonra normale döner. Bebeklerde 1 yaşında normale yükselir. 70 yaşa kadar stabil kalır. Albumin düzeyi <2.5±0.2 gr/dL ->  ödem olur. Düşük  plazma/serum albumin düzeyi = HİPOALBUMİNEMİ klinik açıdan önemlidir.

Hipoalbumineminin temel nedenleri:

Sentezde azalma

*Analbuminemi  (Primer / genetik) sentez azalır.

*Karaciğer hst. (Akut hepatit, siroz) sekonder sentez azalır.

* Akut ve kronik enflamasyonlarda sekonder sentez azalır (En sık neden).

Katabolizmasının Hızlanması

(Doku hasarı ve enflamasyona bağlı olarak)

Aşırı kayıp

(Deri, G.I. kanal, böbreklerden)

Normal Serum Plazma Proteinlerinin Özellikleri ve Biyoetkinlikleri

Normal Serum

İdrarla kayıplar:  Normalde idrarda 20 mg/L albumin bulunur.  Nefrotik Sendrom’da en fazla olmak üzere böbrek hst.ında idrarda albumin atılımı ­­artar (Albuminüri). Mikroalbuminüri 20-300 mg/L Hipertansiyon ve diyabette görülmesi, bu hastalarda yakın bir gelecekte böbrek patolojisi (klinik nefropati) gelişeceğini gösterir. Kanda albuminin en fazla düşen hst. Nefrotik Sendrom’dur.  Başta albumin olmak üzere küçük moleküllü proteinler idrara geçer. Serum elektroforezinde Albumin artar , µ2-globulin azalır  ­­, g- globulin artar.

  • Gastrointestinal kayıplara bağlı hipoalbuminemi;
  • akut gastroenterit,
  • uzun süreli protein kaybettirici enteropatiler
  • malabsorpsiyona bağlıdır.
  • Gıda ile protein alınımının azalması
  • *Protein-kalori malnutrisyonu (Kwashiorkor hastalığı)

a1- Glikoproteinler

  a1- Antitripsin: Yeni isimlendirmeye göre a1- Antiproteinazdır. 394 amino asidden oluşan tek bir polipeptid zinciridir. Moleküler ağırlığı 55 kDa’dır.. Önemli bir akut faz proteinidir. Enflamatuar olaylarda sentezi ­­artar. Östrojen a1- AT sentezini uyarır.  Gebelik ve oral kontraseptif kullanımında a1- AT ­­artar. Serum protein elektroforezinde a1-globulin fraksiyonunun % 90’ını oluşturur.

Plazmanın en önemli proteaz inhibitörüdür. Hepatositler, monosit ve makrofajlar tarafından sentezlenen en önemli serin proteaz inhibitörüdür. İnhibe ettiği proteazlar arasında elastaz, kollajenaz (nötrofil kökenli), kimotripsin, kallikrein, renin, plazmin ve trombin bulunur. Lökosit elastazını inhibe eder.  a-1 AT in yapısında 358. aa METİONİN dir. Sigara içildiğinde Metionin Þ Sülfoksid türevine çevrilir ve Elastazı bağlayamaz.

İleri derecede polimorfik olan bu proteinin farklı şekilleri elektroforez ile ayrılabilmektedir. a-1 AT <%60-70mg olan kişilerde a-1 AT noksanlığı ile ilişkili hastalıklar bulunur. Amfizem (elastin kaybına bağlı), karaciğer sirozu  ve neonatal kolestaz görülebilir. Genetik olarak PiZZ’ lilerin %90’ı AMFİZEM (20-40 yaşlar arasında) Sigara orta yaşta ölüm nedeni olabilir. Şiddetli protein kaybı olan Hst.larda (GI kanal / böbrekler yoluyla) plazma düzeyi düşer.

a1- Antikimotripsin: Molekül ağırlığı 68 kDa’dır. Hızla yanıt veren akut faz reaktanıdır. Önemli bir proteaz inhibitörüdür. Yetişkin serumunda % 30-60 mg arasında bulunur. Bronş sekresyonlarında ­­ konsantrasyonlarda bulunur.

   

Düşüncelerinizi bekliyoruz :)

<?php bloginfo('name'); ?> <?php wp_title(); ?>