Kan ve Kan Ürünlerinin Yapımı

kan 1024x798 Kan ve Kan Ürünlerinin Yapımı

Kan hücreler ve plazmadan oluşan özelleşmiş bir bağdoku tipidir.  Bu elemanlar, kan, antikoagulan içeren bir tüp içerisinde toplanıp santrifüj edildiğinde ayrılabilir. Sedimente edilmiş eritrositler (kırmızı kan hücreleri) kan hacminin yaklaşık %45’ini oluşturur.  Eritrosit hacminin bu yüzdesine hematokrit denir.  Eritrosit seviyesinin hemen üzerinde bulunan beyaz-gri renkli örtü (buffy coat) tabakası lökositleri (beyaz kan hücreleri) ve trombositleri içerir. Altta kırmızı kan hücrelerinin bulunduğu, üst kısımdaki şeffaf sıvıya plazma denir.  Normal yetişkin kan hacmi 5-6 litre arasında ölçülür. Plazma, kanın sıvı bileşenidir. Plazma tuzlar ve organik bileşenlerden (aminoasit, lipitler, vitaminler, proteinler ve hormonları içeren) oluşur.  Antikoagulanların yokluğunda, kanın hücresel elemanlan, plazma proteinleri ile birlikte (çoğunlukla fibrinojen), test tübünde bir pıhtı oluşturur.  Pıhtının sıvı kısmına serum denir ve özellikle fibrinojen içermez.

KANIN HÜCRESEL ELEMANLARI

KIRMIZI KAN HÜCRELERİ (ERİTROSİTLER): Eritrosit olarak adlandınlan kırmızı kan hücreleri (Yunancada erythros, kırmızı; kytos, hücre) çekirdek içermeyen, bikonkav şekilli 7.8 µm uzunluğunda (sabit değildir) hücrelerdir.  Kırmızı kan hücreleri organellerden yoksundur ve sadece altında hücre iskeleti hemoglobin ve glikolitik enzimler içeren plazma membranından oluşur. Kırmızı kan hücreleri (ortalama sayıları: 4-5 X 106/mm3) dolaşımda 120 gün kadar kalırlar. Yaşlı kırmızı kan hücreleri ya fagosite edilirler ya da dalakta hemoliz yoluyla yıkılırlar. Kırmızı kan hücreleri dolaşıma girdikten sonra 1-2 gün içinde hemoglobin sentezlerini ve olgunlaşmalarını tamamlayan retikülositlerden oluşurlar.  Retikülositler dolaşımdaki kırmızı kan hücrelerinin %1-2’si kadardır.  Kırmızı kan hücreleri oksijen ve karbondioksit taşırlar ve sadece dolaşım sisteminde kalırlar.

ERİTROBLASTOZ FÖTALİS: Eritroblastoz fötalis anne ve fötüs arasındaki kan gruplarının uyuşmazlığından kaynaklanan yeni doğanda uyarılmış antikor içeren hemolitik bir hastalıktır . Bu uyuşmazlık fötüsün genetik olarak anneye yabancı olan kırmızı kan hücrelerinin antijenik özelliklerinden dolayı meydana gelir.  ABO ve Rh kan grubu antijenleri özellikle ilişkilidir.

Lökositler: Lökositler (2-4 X 105/mm3) ya granülositler (primer ve özgün ya da sekonder sitoplazmik granüller içerirler) yada agranülositler (sadece primer granüller içerirler) olarak sınıflandırılırlar. Özel bir uyarana cevap olarak, lökositler kan dolaşımından ayrılabilirler (diapedez) ve ait olduğu bölgeye geri dönme (homing) mekanizması yoluyla bağ dokusuna girerler.

Granülositler : Bu fagositik hücreler çok parçalı bir çekirdeğe sahiptirler ve çapları 12-15 µm arasındadır. Ortalama yaşam süreleri hücre tipine göre farklılık gösterir.  Sitoplazmik granüllerindeki farklılıkları ile üç tip granülosit ayırt edilebilir:

  1. Nötrofiller
  2. Eozinofiller
  3. Bazofiller

1. Nötrofiller : Bu hücreler loblu bir çekirdeğe sahiptirler. Sitoplazmaları sekonder (özgün) ve primer granüller içerir.  Yayma boyamalarında, nötrofiller soluk pembe olarak görülür.  Dolaşımdaki lökositlerin % 60-70’ini oluşturan nötrofillerin yaşam süreleri 6-7 saattir ve bağdoku içerisinde 4 gün kadar yaşayabilirler.  Primer granüllerin (elastaz ve miyeloperoksidaz) ve sekonder granüllerin (lizozim ve diğer proteazlar) içerdiği enzimler, C5a için özgün reseptörler, L selektin ve integrinler (intersellüler adezyon molekülleri 1 ve 2 [ICAM-1 ve ICAM-2] gibi endotel ligandlara bağlanma eğiliminde olanlar) nötrofillerin antibakteriyal ve homing mekanizmalarındaki fonksiyonlarını kolaylaştırırlar.

2. Eozinofiller : Nötrofillere benzer şekilde, eozinofiller de çift loblu çekirdeğe sahiptirler. Sitoplazmaları doku kesitlerinde ve kan yaymalarında kırmızı boyanan büyük ve refraktil granüllerle doludur. Eozinofiller dolaşımdaki lökositlerin % 2-4’ünü oluşturur ve dolaşımdan ayrılıp bağ doku içerisine de geçebilirler. Bu hücreler parazitlere karşı ilk savunma hattını oluştururlar ve bronşiyal astımın tetiklenmesine de katılırlar.

3. Bazofiller: Bu granülositler ayırt edilemeyen çift loblu çekirdek ve büyük metakromatik sitoplazmik granüller içerirler. Bazofiller dolaşımdaki lökositlerin sadece %1’ini oluştururlar. Dolaşımdan ayrılıp bağ dokuya girebilirler ve mast hücrelerine benzerler. Bazofiller acil durumlarda (bronşiyal astım), gecikmiş hipersentivite (allerjik deri reaksiyonları) ve immun cevabın yayılmasında rol oynarlar.

Agranülositler: Agranulositler yuvarlak veya çentikli bir çekirdeğe sahiptirler.  Sadece lizozomal tip, primer granülleri, içerirler.  Agranülositler Ienfosit ve monositlerdir.  Lenfositler ya büyük (lenfositlerin %3’ü; 9-12 µm) ya da küçük (lenfositlerin %97’si; 6-8 µm) hücrelerdir .

Lenfositler iki sınıfa ayrılır:  B lenfositler (B hücreleri olarak da adlandırılırlar) kemik iliğinde üretilip olgunlaşırlar.  Antijenle-uyarılmış B hücreleri antikor-salgılayan plazma hücrelerine farklılanırlar. T lenfositler (T hücreleri olarak da adlandırılırlar) kemik iliğinde üretilirler, ancak olgunlaşmaları maturasyonları timusta tamamlanır.  Aktive olmuş T hücreleri hücresel immuniteden sorumludur.

Monositler: Monositlerin çapları 12-20 µm arasındadır. Çekirdekleri böbrek şekilli ya da ovaldir.

Sitoplazmik granüller küçüktür ve ışık mikroskobu altında ayrıt edilemezler.  Monositler kanda 12-100 saat arasında dolaşabilirler ve ardından bağ dokuya göç ederler.  Bağ doku içerisinde, bakteriyal fagositoz, antijen sunumu ve ölmüş hücre artıklarının temizlenmesinde rol oynayan makrofajlara farklılanırlar.

TROMBOSİTLER (KAN PULCUKLARI): Trombositler karaciğer ve böbrekte üretilen 35 ile 70 kDa büyüklüğünde bir glikoproteinm olan trombopoietin kontrolü altında megakaryositlerden farklılaşan küçük (2-4 µm) sitoplazma parçacıklarıdır. Megakaryositlerden sitoplazmik çıkıntılar oluşması ile trombositlere parçalanacak olan protrombositler oluşur.  Bu farklılaşma süreci 10-12 gün sürer.  Trombositler, trombositlerin fonksiyonunu düzenleyen mekanizma ile trombopoietine bağlanır ve parçalar.

 

kan uyuşmazlığı 1024x782 Kan ve Kan Ürünlerinin Yapımı

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...

Kameralı Sohbet