Kan Pıhtılaşma Biyokimyası Hakkında Bilgi

hemostaz sistemi Kan Pıhtılaşma Biyokimyası Hakkında Bilgi

hemostaz sistemi

Kan Pıhtılaşma Biyokimyası Hakkında Bilgi

Primer Hemostaz

Sekonder Hemostaz (Koagülasyon)

*Prokoagülan

*Antikoagülan

*Fibrinolitik sistemler

Hemostaz (hemostatik yanıt) : zedelenen damardan kanın dışarı akışının spontan olarak durmasıdır.  Küçük damarlarda rüptüre neden olan doku hasarı (günlük travmalar, injeksiyonlar, cerrahi kesiler, diş çekimleri vb.) sonucunda damar duvarı ile dolaşan kan arasındaki etkileşimler, dakikalar içinde kanamanın durmasına neden olur  (hemostaz). Hemostazın nedeni trombositler ve fibrinden oluşan hemostatik tıkacın rüptüre olan damar bölgesine yapışmasıdır. Fibrin dolaşımdaki fibrinojenden kaynaklanır, trombositler ise dolaşan kanda bulunur ve hemostazın başlamasında önemli rol oynarlar. Sağlam endotel antitrombotiktir: Hasar görmemiş normal endotel, trombosit adezyonunu veya kanın pıhtılaşmasını desteklemez: yüzeyi antitrombotik (nedeni endotelde sentezlenen 2 güçlü vazodilatatör ve antiagregan madde: Prostasiklin (PGI2) ve Nitrik oksid.

Ne zaman prokoagülan özellik kazanır?

Damar hasarı sonucu oluşan vazokonstriksiyondan sorumlu olan trombosit aktivasyon ürünleri olan  serotonin ve trombositlerdeki prostaglandin metabolizması ürünü TXA2 etkisi ile olur. Ayrıca, endotelin bütünlüğünü bozan bir vasküler hasar sonucunda akan kan endotel altındaki kollajen ile karşılaştığında pıhtılaşmanın intrensek yolu aktive olur. Yine endotel hasarı sonucunda akan kan subendoteldeki doku faktörüne maruz kaldığında ekstrensek yol  aktive olur.

Primer Hemostaz (hızlı)

  • Trombosit aktivasyonu
  • Vazokonstriksiyon
  • Trombosit adezyonu
  • Trombosit agregasyonu

Trombosit aktivasyonu ile trombosit membranında lokalize glikoprotein reseptörleri aktive olur.

Trombosit aktivatörü kimyasal ajanlar:

ADP (trombosit, eritrosit ve endotel hücrelerinden salınır), Epinefrin, Kollajen, Trombin ve PAF

Diğer trombosit aktivatörleri:

İmmün kompleksler (infeksiyon) ve Shear stress (damarda akan kanın hücrelere uyguladığı kuvvet).

Trombosit Aktivasyonunun Sonuçları

Trombositte şekil değişikliği: disk şeklinden, psödopodik uzantıları olan küre şekline dönüşüm agregasyon ve koagülan aktiviteyi arttırır, Trombositlerden hemostazda etkili çeşitli maddelerin salınımı: ADP, serotonin, TXA2, fibrinojen, vWF ve Agregasyon:  membran glikoprotein reseptörü GPIb-IX’un vWF’e, GPIIb-IIIa’nın fibrinojene bağlanmasıdır. Damar duvarına adezyon: GPIb-IX membran reseptörüne bağlanan vWF aracılığı ile trombositlerin subendotelyal kollajene bağlanması, Trombosit membran reseptörlerinin trombinle uyarılması sonucunda trombosit membranındaki fosfolipazların uyarılması ve araşidonik asidin açığa çıkması; bundan siklooksijenaz ve tromboksan sentaz ile TXA2 oluşumu ve TXA2: (t1/2= 30 saniye) güçlü trombosit agregatörü ve vazokonstriktördür.

Von Willebrand faktörü (vWF)

vWF büyük bir  glikoprotein, enzim değil (katalitik aktivitesi yok) plazmada bulunur. Endotelde (Weibel-Palade cisimcikleri), megakaryositler (trombositlerin α-granülleri), ve subendotelial bağ doku (ekstrasellüler matriks)de sentezlenir. En önemli işlevi proteinleri bağlamak ve trombositlerin hasarlı damar  bölgesine adezyonuna aracılık etmek: FVIII, trombosit GP1b-reseptörü, heparin ve kollajene bağlanır. Damar endotel hasarı oluştuğunda vWF kollajene bağlanarak trombosit adezyonunda (primer hemostaz) etkili olur. Kantitatif eksikliği veya işlevsel bozukluğu (von Willebrand hastalığı) kanama diyatezine yol açar.

Faktör VIII inaktif halde dolaşımda  vWF’e bağlı bulunur, bu bağlanma olmazsa Faktör VIII hızla yıkılır. Bu nedenle, vWF eksikliği  Faktör VIII eksikliğine yol açar. Faktör VIII, vWF’den trombin etkisi ile ayrılır ve aktive Faktör VIII oluşur.

primer hemostaz Kan Pıhtılaşma Biyokimyası Hakkında Bilgi

primer hemostaz

Hemostaza genel bakış:

Vasküler hasar sonrasında primer trombosit tıkaç oluşumu (A). Bunun oluştuğu yerden kopmaması için stabilize edilmesi gerekir. Primer trombosit tıkaç, fibrin (çapraz bağlı fibrinojenden oluşur) ile stabilize edilerek  sağlam sekonder tıkaç oluşur (B). Sekonder tıkaç ancak fibrinolitik sistem aktive olduğunda parçalanabilir.

Primer Hemostaz Bozuklukları ve Kanamaya Meyil

Trombosit membranı reseptör proteinlerindeki defektler sonucu trombosit adezyon ve agregasyonunun bozulması ile  oluşan kanama bozuklukları oluşur. Tümünde klinik sonuç -> KANAMA DİYATEZİ

Endotel Hücrelerinin Hemostaz ve Trombozdaki Rolü

Endotel hücresinden salınan Prostasiklin: trombosit membranındaki adenil siklazı aktive edip trombosit içinde  cAMP artışına yol açar. cAMP hücre içinde Ca+2 artışını inhibe ederek trombosit aktivasyonunu önler. Ayrıca, endotel hücresinde bulunan ADPaz, ADP’yi yıkarak trombosit agregasyonunu azaltır. Yine endotel hücresinde bir antikoagülan olan heparan sulfat ve fibrin pıhtıyı çözücü doku plazminojen aktivatörleri sentezlenir. Endotel kaynaklı gevşetici faktör (NO) trombosit agregasyonunu inhibe eder.

SEKONDER HEMOSTAZ (KOAGÜLASYON SİSTEMİ)

20 koagülasyon faktörünün etkileşimi ile oluşan   tepkimelerin sonucunda TROMBİN oluşur. Trombin, fibrinojeni fibrine çevirerek, trombosit tıkacı sağlamlaştırır. Trombosit agregasyonu ile oluşan primer hemostatik tıkaç, koagülasyon tepkimeleri ile eş zamanlı oluşarak primer ve sekonder hemostaz birbirini destekler. Koagülasyon sistemi 3 alt sistemden/fazdan oluşur : Prokoagülan, Antikoagülan ve Fibrinolitik.

SEKONDER HEMOSTAZIN BİYOKİMYASAL TEPKİMELERİ

**Pıhtının oluşumu (prokoagülasyon)

**Pıhtı oluşumunun durdurulması (antikoagülasyon)

**Oluşan pıhtının çözülmesi (fibrinoliz)

Bu 3 fazın uyumlu çalışmasının sonucunda  normal hemostatik denge oluşur. Prokoagülasyon fazının sonucu              -> fibrinojenden fibrin oluşumu ve fibrinin çözünmeyen pıhtı oluşturarak kanayan bölgeyi örtmesi ve kanamanın durdurulmasıdır.

Pıhtılaşma Proteinlerinin Biyokimyasal Yapısı

Düşük konsantrasyonda dolaşımda bulunan plazma pıhtılaşma proteinleri (prokoagülan faktörler) birer proenzimdir, zincir reaksiyonları aracılığı ile kanın pıhtılaşmasını sağlarlar. Kan pıhtılaşmasında görev alan bu faktörler/ enzimler serin proteazlarıdır. Zedelenen damarın yüzeyinde ortaya çıkan doku faktörü (TF=FIII) ve membran fosfolipidleri dışındaki tüm pıhtılaşma faktörleri dolaşımda bulunurlar.

EKSTRENSEK ve İNTRENSEK KOAGÜLASYON YOLLARI

EKSTRENSEK yol: Damar duvarı ve çevresindeki dokuların hasara uğramasıyla başlar, doku faktörü,  FVII ile birleşerek bu yolu hızlandırır.

İNTRENSEK yol: Kontakt faz ile başlar: Prekallikrein, HMW kininojen, FXII, ve FXI’in endotel hücre membranı üzerindeki negatif yüklü aktive edici bir yüzey üzerine dizilmesi ile başlar.

EKSTRENSEK KOAGÜLASYON

Bu yolda prokoagülasyon fazını başlatan doku faktörü (TF / FIII) bir membran reseptörüdür. Zedelenme sonucu damar yüzeyinde açığa çıkar ve Ca+2 varlığında, FVII’yi bağlar. Doku faktörü ve FVII ekstrensek yola özgü ve bu yolun en önemli komponentleridir. Oluşan FVII- Ca+2-TF kompleksi ekstrensek yolun ilk enzim kompleksidir ve FX’u aktifleyerek koagülasyonu başlatır. Ekstrensek yolun işlevinin araştırılmasında PROTROMBİN ZAMANI  (PZ) TESTİ kullanılır.

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...