Hematopoetik Organların Histolojisi Hakkında Bilgi

kemik iliğinin damarlanması 1024x768 Hematopoetik Organların Histolojisi Hakkında Bilgi

kemik iliğinin damarlanması

Hematopoetik Organların Histolojisi Hakkında Bilgi

HEMATOPOEZ

GELİŞİM SIRASINDA HEMATOPOEZ BÖLGELERİ

İntra uterin hematopoez, yolk kesesinde bulunan hematopoez adacıklarında birinci trimester sürecinde başlar. Hemangioblastdan farklılaşan adacıklar, hem hematopoietik hem de endotel hücrelerin öncülleridir. Fetal hematopoez ikinci trimesterden sonra karaciğer ve dalakta devam eder. İntrauterin hayatın yedinci ayında, kemik iliği hematopoezin gerçekleştiği primer doku olarak görülür ve tüm erişkin hayatı boyunca aynı şekilde devam eder. Erişkinde, 1.7 L kemik iliği vardır. Kemik iliğinde iki bölüm vardır:

1.) Kemik iliği stromal bölümü

2.) Hematopoietik hücre bölümü

Kemik iliği stromal bölümü trabeküler kemik içinde dağınık olarak yağ hücreleri, fibroblastlar, stromal hücreler, damar endotel hücreleri, makrofajlar ve kan damarlan ağından oluşmuştur . Endotel hücreleri, kemik iliği fibroblastları ve stromal hücreler; kan hücrelerinin üretimini düzenleyen hematopoetik büyüme faktörlerini ve sitokinleri sentezler.

Endotel hücreleri; olgunlaşmamış hematopoietik hücrelerin kemik iliğinden ayrılmasını engelleyen ve olgun hematopoietik hücrelerin kana geçişini sağlayan bir bariyer görevi görür.

Yağ hücreleri büyüme faktörlerin sentezi kadar lokal olarak enerji kaynağı olarak ta rol oynar. Kemik iliği makrofajı, apoptotik hücreleri, ortokromatik eritroblastlardan ayrılan artık çekirdekleri, kemik iliğindeki partikülleri uzaklaştırır. Osteoblastlar ve osteoklastlar esas hücrelerdir ve kemik iliği etrafındaki süngerimsi kemiğin yenilenmesini sağlar. Hematopoietik hücrelerin bulunduğu bölümün kanlanması çok iyidir. Besleyici arterlerden, periostal kapiller ağdan kemik iliği merkezi vene boşalan özelleşmiş sinuzoidlerden gelen damarlar tarafından beslenir. Olgun hematopoietik hücreler farklılaşma gösterdikleri alanlardan,merkezi ven aracılığı dolaşıma girmeden önce sinuzoid duvarının pencerelerinden transendotel göç yolu ile sinuslara geçerler.

Olgunlaşmamış hematopoietik hücreler ise transendotel göç yapabilme kapasiteleri yoktur ve damar endotel hücreleri tarafından ekstravaskuler alanda kalmaları sağlanır. Kemik iliği sinuzoidleri fagositoz yapabilen ve hematopoietik hücrelerin gelişme ve farklılaşmasını uyaran birçok büyüme hormonu salgılayabilen özelleşmiş endotel hücreleri içerir. Kemik iliği üç hücre populasyonu içerir:

1-) Kendi kendini yenileyebilme kapasitesine sahip hematopoietik kök hücre,

2-) Farklı hücre serilerinin farklılaşmasını sağlayan progenitor hücreler,

3-) Progenitor hücrelerden farklılaşan olgunlaşan hücreler.

HEMATOPOİETİK HÜCRE TOPLULUKLARI

Pluripotent kök hücreler kendi kendilerini yenileyebilirler ve iki farklı hücre üretirler: farklı hücre serileri üreten myeloid ve lenfoid kök hücreler. Kendi kendini yenileyebilme kök hücrelerinin en önemli özellikleridir. Kendi kendini yenileyebilme kök hücre depolarının oluşmasını ve myeloid ve lenfoid seriye ait hücrelerin farklılaşmaları ve olgunlaşmaları sırasında beslenmelerini sağlar. Kök hücreler, toplam hematopoietik hücrelerin yaklaşık % 0.05 i (106-107 kök hücre) olduğundan tanımlamak veya ayırt etmek zordur.

Kök hücreler morfolojileri açısından ayırt edilemezler, fakat hücre yüzey belirleyicileri (c-kit ve Thy-1) ile tanınabilirler. CD34+ progenitor hücre populasyonu, ayrıca CD34- kök hücreler de vardır, malign hastalıkların tedavisi sırasında kullanılan kemoterapötik tedavi sonucunda sayıları çok azalmış olan progenitor kök hücrelerin yerine konmak amacı ile hematopoetik kök hücre transplantasyonlarında kullanılmaktadır. Myeloid ve lenfoid hücreler, progenitor hücrelerdir. Kanda ve lenfoid organlardaki hücrelerin yapımını üstlenmişlerdir. Myeloid progenitor hücreden beş koloni yapan hücreler (colony forming units CFUs) farklılaşır:

1.eritrosit CFU,

2.megakaryosit CFU,

3.bazofil CFU,

4.eozinofil CFU,

5.granülosit ve makrofaj CFU

Eritrosit CFU kırmızı kan hücrelerini üretir. Megakaryosit CFU trombositleri üretir. Granülosit-makrofaj CFU hem monositleri hem de nötrofilleri üretir. Bazofil ve eozinofil sırası ile bazofil ve eozinofil CFU hücrelerinden gelişir.

HEMATOPOETİK BÜYÜME FAKTÖRLERİ

KLİNİK ÖNEMİ: Hematopoetik büyüme faktörleri hematopoezin proliferasyon ve farklılaşma safhalarını kontrol eder. Buna ilaveten, uzun yaşam sürelerine sahiptirler ve kemik iliğindeki birçok hücrenin fonksiyonlarını düzenlerler. Birçok rekombinant formları kan hastalıklarının tedavisinde kullanılmak üzere geliştirilmiştir.

Hematopoetik büyüme faktörleri hematopoetik sitokinler olarakta bilinir ve endotel hücreler, stromal hücreler, fibroblastlar, gelişen lenfosit ve makrofajlar tarafından kemik iliğinde üretilirler. Hematopoietik büyüme faktörleri ayrıca kemik iliğinin dışında da üretilirler. Üç grup hematopoietik büyüme faktörleri vardır:

1.) koloni stimüle eden faktörler,

2.) eritropoietin ve trombopoietin ve

3.) interlökinler.

Koloni stimüle eden faktörler in vitro ve in vivo şartlarda projenitör hücreleri uyararak birçok hücre grubunun veya kolonisinin büyümesini sağlarlar. İnterlökinler, lökositler (başlıca lenfositler) tarafından üretilir ve diğer lökositlere (parakrin mekanizma) veya kendi kendilerine (otokrin mekanizma) etki ederler. Hematopoetik hücreler farklılaşmalarını sağlayan farklı yapıda büyüme faktörü reseptörlerine sahiptirler. Reseptöre bağlanan ligand sonucunda uygun değişiklikler, intrasellüler aktivasyon ve sonuç olarak hücre proliferasyonun başlaması gerçekleşir. Her bir hematopoietik büyüme faktörünün rolleri her bir hücre serisinde tartışılmıştır.

ERİTROİD SERİSİ

Eritropoez şu basamakları içerir:

1.proeritroblast,

2.bazofilik eritroblast,

3.polikromatofilik eritroblast,

4.ortokromatik eritroblast,

5.retikülosit ve

6.eritrosit.

Retikülosit, retiküler ağ içerisinde artık poliribozomların supravital boyanması ile tanınabilir. Polikromatofilik eritroblast eritropoietinden bağımsızdır, mitotik olarak aktiftir ve özellikle hemoglobin sentezini yapar. Farklılaşan ortokromatik eritroblast, retikülosit ve olgun kırmızı kan hücreleri mitoz sonrası hücrelerdir (mitoz göstermezler!). Lökopoez (yunanca leukos, beyaz; poietin, yapmak) granülosit ve agranülosit serisine ait hücrelerin farklılaşma olayıdır. Granülosit serisi myeloblast, promyelosit, myelosit, metamiyelosit band formunda hücre (band form) ve olgun formunu içerir.

LÖKOPOEZ: GRANÜLOSİTLER ve AGRANÜLOSİTLER: Granülosit ve makrofaj öncül hücreleri nötrofîl ve monositlere farklılanır. Myeloid kök hücre eozinofil ve bazofil öncüllerini verir. Agranülositler lenfosit ve monositlerdir. Nötrofillerin öncül hücrelerden gelişleri 10-14 gün sürer fakat bu süre herhangi bir enfeksiyon varlığında veya granülosit koloni stimülan faktör (CSF) veya granülosit makrofaj CSF tedavileri sonrasında değişebilir.

GRANÜLOSİTLER: Granülositlerin gelişimleri sırasındaki tipik özellikleri sitoplazmalarında primer (azürofilik) granüller ve “özgün” veya sekonder granüllerin varlığıdır.

TROMBOSİTLER (KAN PULCUKLAN) ve MEGAKARYOSİTLER

Megakaryoblast (15-50 µm çapında) böbrek şeklinde çekirdek ve birden fazla çekirdekçik içerir. Megakaryoblast düzensiz şekilli çekirdek ve azurofilik granülden zengin sitoplazma içeren promegakaryositi (20-80 µm) vermek üzere büyür. Promegakaryosit olgun megakaryosite dönüşür. Megakaryosit (35-160 µm çapındadır, hücre bölünmesi olmadan çekirdek bölünmesinin olması nedeni ile oluşan endomitotik nükleer çıkıntılardan dolayı düzensiz loblu çekirdek (polipoid çekirdek) içerir. Çekirdekçik seçilemez.

kemik iliğinin yapısı 1024x765 Hematopoetik Organların Histolojisi Hakkında Bilgi

kemik iliğinin yapısı

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...