Geçmişten Günümüze Bilim Tarihi

Batlamyus 858x1024 Geçmişten Günümüze Bilim Tarihi

Batlamyus

Geçmişten Günümüze Bilim Tarihi

Bilim büyük bir entelektüel maceradır. Bilimi yapmak için gözlemler sonucu elde edilen delillere dayalı sıkı bir disiplin ile şekillenmiş canlı ve yaratıcı hayal gücü gerekir. Bilim evreseldir. Tarih boyunca tüm uygarlıklarda bilimsel çalışmalar olmuştur. Bilimin verileri tüm insanlığa aittir. Yaşamı daha rahat ve güvenli kılma dürtüsü tekerlek, ateş ve ev gibi sonuçlar doğurmuştur. Bu da teknik ve beceriler kültürünü ortaya çıkarmıştır. Bilimsel bilginin deney ve gözlem nitelikleri oluşmuştur. Kar, güneş, yağmur,doğum ve ölüm gibi doğayı ve yaşamı anlama dürtüsü; kavramsal, soyut ve kurgusal düşünceyi oluşturdu. Bu da bilimdeki kuramsal çalışmalara yol açmıştır. Bilimsel bilginin deney ve gözlem nitelikleri ile bilimdeki kurumsal çalışmalar çağdaş bilim anlayışının ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Bilimin ilk zamanlarında; bitkilerin sınıflandırılması, hayvanların sınıflandırılması, bitkisel ilaçların keşfi, makarna, palanga, tekerleğin icadı ve tranapanasyon ile oluşan görgül bilimdi. Sayıların bulunması sonucu aritmetik, kümeler ve dört işlem geliştirildi. Astronomik çalışmalar ilk takvimlerin ortaya çıkmasına ve açı kavramı ile ölçümünü gerçekleştirdi.

Milattan önce  3000 ve sonrası eski mısırda bilimsel faaliyetler yapılıyordu. Haziran kasım arası nil nehrinin taşması olarak hesaplanmıştı. 12 düğümlü bir iple oluşturulan üçgenle arsa alanı hesapları Pitagoras’tan önce yapılmıştır. Eski Mısır’da astronomi zamanı hesaplamaya yönelikti. Sirius’un Nil’in taşmasıyla ilgili zamansal çalışmaları ve yılın 365 gün, günün 24 saat olduğunun hesaplanması gerçekleştirilen faaliyetlerdendir. Eski mısırda tıp cerrahlar, dişçiler (apse açma, altın dolgu) ve tahnit ile mumyalama işlemleri üzerinden yürütülmekteydi. İmhotep ilk önemli hekimdir. Organların pozisyonu ve işlevi öğrenilmiş. 200’den fazla hastalığın tanı ve tedavisi sağlandı. Cerrahi girişim ve dişçilik ilerledi.

Yazıdan Sonra Bilim

Sümerler yazının icadıyla hece yazısı ve kil tabletleri geliştirdi. Bu da soyut bilimin gelişmesini sağladı.Mezopotamya tıbbında biyoloji, büyü ve kehanet bir arada yürütülüyordu. Bitkisel, hayvansal ve minerallerden yapılan ilaçlar kullanılıyordu. Humma, fıtık, uyuz ve cüzzam gibi hastalıkların çeşitli yöntemlerle tedavisi yapılıyordu. İnsan ve hayvanlarda cerrahi operasyonlar deneniyordu.

60 tabanlı sayı sistemi ve çarpım tablosu, pi sayısının küçük bir yanılsama ile hesaplanması ile alan ve hacim hesapları Sümerlerdeki matematiksel gelişmelerdi. Babil’de ise türlerin bitkiler ve hayvanlar olarak sınıflandırılması, harita ve şehir planı ile ölçü – tartı sistemi gibi gelişmeler yaşanmıştır. Mezopotamya astronomide gelişmeler kaydetmiştir. Astronomide bilimsel gözlem sanatı, gök cisimlerinin hareketlerinin izlenmesi ve bu bilgilere dayanarak toprağı işleme, hasat zamanı gibi işler için takvim geliştirilmesi gibi ilerlemeler katedilmiştir. Orta ve güney Amerika’da ise İnkalar tartı ve ölçü, Mayalar takvim ve sayılar, Zapotekler ise MÖ 800 orta Amerika’nın ilk yazılı takvimini yapmışlardır.

Yunanlıların Bilime Katkıları

Doğayı anlama, açıklama ve yorumlamaya çalışan düşünürlere ilk kez Batı ve Güneybatı anadolu, Ege adaları, Yunanistan ve Sicilya’da yerleşmiş Eski Yunan halklarında rastlanır. İyonya filozofları tarafından soyutlamaya dayanan ilk düşünce okulları açılmış ve doğa yasalarının araştırılmasını dini sorunlardan ayırmışlardır. Pithagoras dünyanın yuvarlak olduğunu ve yerin de yörüngesi olan bir gezegen olduğunu söylemiştir. Knidos belli hastalıklar üzerinde çalışırken ebelik ve kadın doğum alanlarında gelişme sağlamıştır. İstanköy ise klasik tıbbın temelini atmıştır. Arkhimedes suyun kaldırma kuvveti sonucu hidrostatik enerjiyi keşfetmiştir. Ayrıca kaldıraçları yani statik mekaniği ve integral matematiğini bulan kişidir.

İskenderiye tıp ekolü ve Herophilos insan kadavrası üzerinde çalışmalar yapmıştır. Sinir sisteminin merkezinin beyin olduğunu, nabız ölçümünü ve perhizi bulmuşlardır. Ptolemeus (Batlamyus) Almagest adlı eserinde dünyanın evrenin merkezi olduğunu ileri sürer ve dünya haritası üzerinde çalışmalar yürütür. 100’den fazla doğa araştırıcısı tarafından iskenderiye müzesi kurulur. Hayvanat bahçesi, botanik bahçesi, gözlemevi ve otopsi yapılan bir merkez içeren bu yerde 500-700 bin arası kitap da yer almaktaydı. İskenderiyeli Hypatia kadın bir matematikçi olup filozof ve müze yöneticisidir. Keşişler tarafından öldürülmüş olup kütüphanesi de yakılmıştır. Bilim uğruna ölen ilk kişidir.

el razi Geçmişten Günümüze Bilim Tarihi

el razi

Matematiksel çalışmalar cebir, geometri, basamaklı sayı sistemi ve aritmetik, abaküs, hesap çubukları geliştirilmiştir. Sismoloji alanındaysa ilk kaydedilen sarsıntı MÖ 780 yılında olmuştur. En büyük depremlerden biri ise 1303’te Çin’de olmuş ve 800 bin insan ölmüştür. Göklerin haritalanması hususundaysa MÖ 300’de ilk sistematik yıldız kataloğu çıkartılmıştır. İlk pusula MÖ 200 yılında yapılmış olup ortasında kaşık bulunmaktaydı. Kaşık büyük ayıyı simgeleyip sapı güneyi gösteriyordu. İlk pusulalar navigasyon amaçlı kullanılmamıştır.

İslam Dünyasının Bilime Katkıları

İslam dünyasında bilim MS. 600 ve sonrasında ortaya çıkmıştır. Yeni bir din olarak ortaya çıkan islam fetihler aracılığıyla Yunan ve Roma bilgisi ile karşılaşmıştır. Bilgiler Yunanca’dan Arapça’ya çevrilmiş. Daha sonra ise gelişen bilgiler Arapça’dan Latince’ye çevrilerek Avrupa’ya gelmiştir. İslam bilimi ansiklopedi bilgisi toplama ve yorumlama üzerine kurulmuştur. Araplar matematik, tıp, kimya, fizik ve Astronomi alanında katkılar sağlamışlardır. Tıpta El Razi çiçek ve kızamık hastalıkları üzerinde çalışmıştır. İbn-i Sina da tıpla ilgilenmiş olup, El Kuf kılcal damarlar üzerinde çalışmalar yürütmüştür.

8. yüzyılda simyacılık ön plana çıkmıştır ve bu modern kimya için önemli bir adım olmuştur. Simyacılık basit metalden altın elde etme ve hayat iksirini bulma üzerine yoğunlaşmıştı. Astronomi alanında Muhammed El Battani ilkbahar noktasını bulmuştur. İbn Yunus güneş ve ay tutulmalarını keşfetmiştir. ilk kez yıldızlara isimler verilmiştir. Fizik alanında El Hazen temel olarak optik üzerine çalışmış ve optik araçlar geliştirmiştir. Galenos Bergamalı hekim ve filozof gladyatörlerin cerrahı olarak nam yapmıştır. Anatomi ve Fizyoloji alanlarında önemli çalışmaları mevcuttur. Hristiyanlık orta çağ bilimini ve bütün laik çalışmaları reddediyordu. Diğer yandan da bir diğer görüşe göre ise Tanrı evreni yaratmış ve evren de iyi olduğuna göre incelenmesi de iyiydi.

Albertus Magnus Yunan ve İslam biliminin Batı Avrupa’ya girmesini sağladı. Gözleme dayalı bilginin önemini ortaya koydu. Nesnelerin doğasını araştırmanın önemiyle ilgilendi. Aquinalı Thomas ise Hıristiyan ortodoksluğu ile Yunan bilimini uzlaştırmaya çalıştı. 14. yüzyıld matbaanın yaygınlaşmaya başlamasıyla önce dini eserler ardından da 1469’da Venedik doğal tarihi, 1475’te Batlamyus’un Latince çevirilerinden Coğrafya, 1482’de Euklides Latince çevirilerinden Geometri ve 1495’te ise Aristoteles’e ait tüm yapıtlar basıldı.

Bilimde Devrimsel İlerlemeler

Tüm bunlardan sonra bilimde devrim gerçekleşti ve araştırma teknikleri gelişti. Bilim adamlarının hedefleri ve toplumsal rolleri değişti. Hümanizm, düşünce özgürlüğü ve matbaa dinde reformu gündeme getirdi. Vesalius Anatomik çalışmalarıyla kemikler, kaslar ve damarlar ile ilgili çok önemli bilgiler elde etti. Copernicus evren modelinde yerküre dönüyor ve dünya değil güneş merkezdedir. 1575’te İstanbul’da ilk rasathane kurulur. Kepler ise modern gök mekaniğinin kurucusudur. Gezegenlerin, yörüngelerinin elips olduğunu bulur. Işığın görmede oynadığı rolü anlayan ilk kişidir. Kepler’in teorisinin tam yerine oturması için önce sistemin olanaklılığının doğrulanması gerekiyordu. bunu Galilei sağladı. Newton ise Dünya’nın kütle çekimi kuvvetinin matematiksel bir deklemini oluşturdu. Saf ve değişmez olanın beyaz ışık değil renkli ışık olduğunu kanıtlar. Sonsuz küçükler (calculus) hesabını bulur ve aynalı teleskopu bulur.

Mikroskobun geliştirilmesine gelecek olursak da mercekler 13. yüzyılda bilinmekteydi. Ancak mükemmel hale getirilmesi 17. yüzyılda Hollandalı mikroskop yapımcısı Anton Van Loewenhoek tarafından oldu. Mikroskobun gelişmesinden sonra Robert Hook hücreyi tanımaldı. Kan dolaşımının bulunması William Harvey sayesinde oldu. Kalbin kasılması, kapakçıkların hareketi ve atardamara kan pompalanmasını keşfetti. Hertwig ve Fol döllenmiş yumurtada bir değil iki çekirdeğin bulunduğunu keşfetti. Waldeyer-Hartz ise kromozumu tanımladı.

Pasteur tüm hastalıklara mikroorganizmaların neden olduğunu söyleyerek batı tıbbının temelini attı ve bu mikropların kaldırılmasıyla tedavi olunacağını söyledi. Lister antisepsi kavramının bulucusudur. Fenolün hava ile taşınan bakterileri öldürdüğünü bulur ve ameliyathanelerde havaya püskürterek 1867’de ölüm oranını düşürür.  Mendel ise genetik üzerine çalışmalar yürütmüştür. Kalıtımla geçen her özellik genler tarafından belirlenir. Her birey anneden ve babadan aldığı iki dizi gene sahiptir. Genler kuşaktan kuşağa değişmeden aktarılır tezlerini ortaya atmıştır. Faraday elektromanyetizma, özindükleme ve manyetik alan üzerinde deneyler gerçekleşirmiş ve bunlar neticesinde elektrik motoru, jeneratör, elektrikli tren, telgraf, elektrik şebekesi ve tramvay geliştirilmiştir.

Modern Anlamda Bilim

20. yüzyılda Mendel’in çalışmaları yeniden keşfedilmiş ve gen kavramı üzerinde çalışmalar yürütülüp gen izolasyonu sağlanmıştır. Marie ve Irene Curie 1. dünya savaşında X ışınlarını ilk kez tanı amaçlı kullanmışlardır. Bu yüzyılda kuantum teorisi ortaya atılmış ve Einstein görelilik kuramını ortaya koymuştur. Buna göre doğadaki en yüksek hız ışık hızıdır. Hiçbir enerji ışıktan hızlı hareket edemez. Uzay ve zaman bükülmesi olabilir.Atom enerjisinin keşfi ile Amerka tarafından 2. dünya savaşında Japonya’ya 2 kez atom bombası atılmıştır. Bugün ise gelinen son noktadan teknolojinin yanı sıra Hubble uzay teleskopu vasıtasıyla yeni be geniş evren anlayışı neticesinde evrenin onbinlerce yıldız adasından veya galaksiden ve bunların da yıldızlardan, tozdan ve gazdan meydana geldiği tespit edilmiştir.

pasteur Geçmişten Günümüze Bilim Tarihi

pasteur

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...