Eritrositlerle İlişkili Hastalıklar ve Biyokimyasal Mekanizmaları

Eritrosit Hastalıkları Eritrositlerle İlişkili Hastalıklar ve Biyokimyasal Mekanizmaları

Eritrosit Hastalıkları

Eritrositlerle İlişkili Hastalıklar ve Biyokimyasal Mekanizmaları

Eritrositlerle ilişkili hastalıklar 3 grupta incelenir: Eritrosit membranının yapısal proteinlerinde görülen bozukluklar, Eritrosit enzim defektleri ve Eritrosit yapımının engellenmesi

Eritrositlerle ilişkili hastalıklar: Eritrosit proteinlerindeki genetik anormalliklerin neden olduğu hastalıklar- Eritrositlerdeki membranın yapısal proteinlerinde görülen bozukluklar ile Hb yapısı, fonksiyonu ve dayanıklılığından sorumlu proteinlerdeki veya eritrosit enzimlerindeki kusurlar çeşitli hastalıklara yol açmaktadır. Başlıca görevi oksijen taşımak olan eritrositlerde hipoksinin neden olduğu hastalıklar. B12 vitamini, folik asit ve Fe eksiklikleri de kemik iliğinde eritrosit yapımını engellemekte ve anemiye neden olmaktadır. ANEMİLER eritrositlerin mikroskopik büyüklükleri ve MCV düzeylerine (mikrositer, normositer, makrositer), boya alma dereceleri ve MCHC düzeylerine (hipokrom, normokrom, hiperkrom) veya kombinasyonlarına göre adlandırılır.

Eritrosit enzim yetmezlikleri

Glikolitik enzimler

Heksokinaz

  • Fosfoglukoizomeraz
  • Fosfofruktokinaz
  • Aldolaz
  • Triozfosfat izomeraz
  • Bisfosfogliseromutaz
  • Fosfogliserat kinaz
  • Piruvat kinaz
  • Laktat dehidrogenaz

Heksoz monofosfat yolu enzimleri

  • Glukoz 6-fosfat dehidrogenaz
  • 6-Fosfoglukonat dehidrogenaz

Glutatyon metabolizması enzimleri

–  Glutatyon redüktaz

–  Glutatyon peroksidaz

–  γ-Glutamilsistein sentaz

Glukoz kullanımına ilişkin en yaygın rastlanan bozukluklar

Glukoz 6-fosfat dehidrogenaz (G6PD) eksiklikleri: Heksoz monofosfat yolunda NADPH üretilememesi ve Hb in oksidatif denaturasyonu şiddetli hemolitik anemiye neden olmaktadır (özellikle oksidan ilaç alınımı ve enfeksiyonlarda)

Pirüvat kinaz (PK) eksiklikleri: Glikoliz ile ATP üretilememesine bağlı olarak eritrositte enerji yetmezliği şiddeti çeşitli derecelerde anemiye yol açmaktadır.  Hastalar 2,3-BPG yolunun aktivasyonu ile anemiyi tolere edebilmektedirler. Diğer glikolitik enzim yetmezliklerine bağlı anemiler nadir görülmektedir.

ERİTROSİT YAPIMININ ENGELLENMESİ

  • B12 vitamini, folik asid, Fe eksikliği gibi durumlarda kemik iliğinde eritrosit yapımı engellenmekte ve anemiye neden olmaktadır.  Anemiler:
  • Eritrositlerin mikroskopik büyüklükleri ve MCV düzeylerine göre;

»Mikrositer

»Normositer

»Makrositer

  • Boya alma dereceleri ve MCHC düzeylerine göre;

»Hipokrom

»Normokrom

»Hiperkrom

**Eritrosit metabolizması enzimlerinden fosfoglukonat ve glutatyon yolu enzimlerinin eksikliği hemoglobinin oksidatif stresten korunma kapasitesini azaltmaktadır. Glikoliz veya nükleotid metabolizmasındaki enzim eksiklikleri eritrosit enerji üretiminde azalmaya neden olur. Sitoskeletal yapı ve osmotik basıncı düzenleyen iyon pompalarının koruma kapasitesi bozulur. Glikoliz, glutatyon yolu, pürin ve pirimidin katabolizması enzimleri, membrandaki ATP’a bağlı iyon pompası, membrandaki fosfolipid bileşimini etkileyen enzimler ve methemoglobin redüktaz enzim eksiklikleri veya aktivite bozuklukları eritrosit metabolizma hastalıklarına neden olmaktadır.

Glutatyon (GSH): Redükte Glutatyon (GSH), hemoglobini ve diğer önemli eritrosit proteinlerini oksidatif hasardan korumaktadır. Glutatyon sentezinde görevli γ-glutamilsistein sentetaz ve glutatyon sentetazın eksiklikleri nadirdir ve G6PD eksikliğinde olduğu gibi oksidan stres arttığında hemoliz olur. Glutatyon redüktaz veya glutatyon peroksidaz eksikliklerinde kronik hemolitik anemi gözlenmemektedir. Eritrositte hidrojen peroksidin (H2O2) suya dönüşmesini sağlayan katalaz, glutatyon peroksidaz eksikliğinde peroksidatif hasarı engellemektedir.

Glutatyon redüktazın aktivitesi için riboflavin, glutatyon peroksidaz için de selenyum gerekmektedir. Olgunlaşma sırasında retikülositlerde RNA parçalanmasından sonra pirimidin nükleotidlerinin eritrosit membranlarından geçebilmesi için pirimidin 5’ nükleotidaz ile defosforile edilmesi gerekmektedir. Otozomal resesif pirimidin 5’ nükleotidaz eksikliğinde pirimidinler birikmekte, RNA parçalanması bozulmakta ve eritrositlerde bazofilik granüller gözlenmektedir. Kurşun zehirlenmesinde eritrositlerdeki bazofilik granüller, zehirlenmeye bağlı pirimidin 5’ nükleotidaz eksikliğinden ileri gelmektedir.

Eritrosit membran lipidlerinin bileşiminde sürekliliğin sağlanmasında görevli lesitin kolesterol açil transferaz (LCAT) ile lesitin açil transferaz (LAT) ın eksikliğinde bazı eritrosit şekil bozuklukları saptanmıştır. Bir plazma enzimi olan ve lesitinden kolesterole açil transferi yapan LCAT, eritrosit dış membranındaki lizolesitin/lesitin oranını düzenlemektedir. Plazma LCAT eksikliğinde plazma lipid bileşimindeki bozuklukların yanı sıra eritrositlerde morfolojik anomaliler saptanmaktadır. Eritrosit sitoplazmasında lizolesitini lesitine çeviren LAT eksikliğinde orta derecede hemolitik anemi görülmektedir.

megaloblastik anemi

Makrositik aneminin en iyi bilinen alt grubu megaloblastik anemi tipidir. B12 vitamini veya folat eksikliğinin yol açtığı bu anemide, DNA molekülünden RNA transkripsiyonunda bozukluk bulunmamaktadır. DNA sentezinin bozulduğu bu hastalıkta sitoplazmik protein sentezi sürmekte, fakat hücreler bölünememektedir. Kemik iliğinde erken megaloblastlar, geç megaloblastlar, kan dolaşımında megalositler ve makrositler bulunmaktadır. Mekanizması tam açıklanamayan bu hastalık için en uygun yaklaşım metil tuzağı varsayımıdır. Metilkobalamin eksikliğinde metil grupları aktarılamadığı için metiyonin sentezi olmamakta ve Metil THF’ın birikmesi metil grubunun tutulmasına (metil tuzağı) neden olmaktadır. THF’ın azalması timin sentezini engeller. Buna bağlı olarak da DNA sentez edilememektedir.

Metiyonin sentezinde B12 vitamini

Tek C’lu birimlerin taşınmasında B12 vitamini ve folat önemlidirler. Homosisteinin metillenerek metiyonine dönüşmesi sırasında N5-metil THF, tetrahidrofolata (THF) dönüşmektedir. Bu tepkimede metil kobalamin kofaktör olarak kullanılmaktadır. THF, DNA sentezi için gereklidir. Metionin, metil vericisi olan S-adenozilmetionin (SAM) e çevrilmektedir. Metilkobalamin eksikliğinde metil grupları aktarılamadığı için metiyonin sentezi olmamakta ve SAM ile homosistein üretimi azalmaktadır.

Metil THF’ın birikmesi metil grubunun tutulmasına (metil tuzağı) neden olmaktadır. THF’ın azalması timin sentezini engeller. Buna bağlı olarak da DNA sentez edilememektedir.

Eritrosit Biyokimyasal mekanizmalar 1024x762 Eritrositlerle İlişkili Hastalıklar ve Biyokimyasal Mekanizmaları

Eritrosit Biyokimyasal mekanizmalar

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...