Dolaşım Sistemi Fizyolojisi Hakkında Bilgi

Vücut damar ağ sistemi 1024x324 Dolaşım Sistemi Fizyolojisi Hakkında Bilgi

Vücut damar ağ sistemi

Dolaşım Sistemi Fizyolojisi Hakkında Bilgi

İnsanda v.d. memelilerde birden çok kalp-dolaşımsal düzenek vardır. Bunlar, kan dağılımını yeniden düzenleyerek, etkin dokuların artmış gereksinimini sağlar veya duruma göre ısı yitimi veya sakınımını da ayarlar. Kanama durumunda, kalp ve beyine sağlanan kanın olabildiğince kararlı / yeterli olmasını olanaklı kılar; çok ciddi durumlarda diğer bölgelerden kanın çekilerek buralara yönlendirilmesi suretiyle bu organların desteklenmesini sağlar.  Dolaşımsal düzenleme, başlıca:

1) Kalp pompası çıktısının

2) Direnç damarları (başta, arteriyollerin) çapının ve

  • Özdüzenlenme (otoregülasyon)
  • Etkin dokularda salınan yerel vazodilatör metabolitler
  • Endotelden salınan maddeler
  • Dizgesel dolaşımdaki vazoetkin maddeler
  • Arteriyollerin sinirleri

3) Kapasitans damarlarındaki (venler) yedek oylumun (hacmin)

  • Dizgesel dolaşımdaki vazo-etkin maddeler
  • Vazomotor sinirler

Dizgesel düzenleyici düzenekler ve yerel düzenekler sinerji içinde çalışır. Direnç damarları: Vazodilatasyon ve Vazokonstriksiyon; Venler: Venodilatasyon ve Venokonstriksiyon değiştirilmesi yoluyla sağlanır.

Kan ve Lenf Akımının Dinamikleri

Kapalı sistemde kan: Genel /Sistemik Dolaşım: Sol karıncıktan damarlara, dokulara; dokulardan damarlara, sağ kulakçığa gider. Akciğer /Pulmoner  Dolaşım: Sağ karıncıktan damarlara, akciğerlere; akciğerlerden damarlara, sol kulakçığa gider. İntersisiyel sıvının bir bölümü: Lenfatik sistem aracılığı ile kan dolaşımına katılır. Dinamo ve itici güçler: Kalp pompası, Arter duvarı elastik “recoil”ı (toparlanarak önceki boyutuna dönmesi), Egzersizde, venlerin çevresindeki kas pompası ve Enspirason sırasındaki toraks negatif (emme) basıncı iken Direnç güçleri: Arteriyollerin çapı ve Kanın vizkozitesidir. Dokulara kan akımı: Yerel kimyasal etkenler/ düzenekler ve Genel düzenekler (Nöral düzenekler, Hümoral düzenekler) ile sağlanır. Tüm kan akciğerlerden geçer; ancak, genel sistemik dolaşım içindeki birçok daha küçük / kısa, paralel dolaşım devreleri, bölgesel / dokusal farklılıkları oluşturur.

Damarların İşlevsel Morfolojisi

Arterler

–Genel duvar yapısı:

  • Dış katmanı, bağ doku: Adventisiya
  • Orta katmanı, düz kas dokusu: Mediya
  • İç katmanı, bağ doku ve endotel katları: İntima

–Aort ve diğer geniş çaplı arterler:

  • İç ve dış elastik katmanları çok esnek
  • Sistol sırasında gerilir ve diyastolde toparlanır / büzülürler (recoil)

Arteriyoller: Duvarları daha az elastik doku; daha fazla düz kas dokusu içerir. Duvar düz kası noradrenerjik uyarılır ve kasılır / büzülür; bazan, kolinerjik uyarılır ve genişler. Kan akımının en temel ve güçlü direnç yapıları / etkenleridir; çaplarındaki küçük değişiklikler, toplam periferik dirençte çok anlamlı değişikliklere neden olabilir.

Metarteriyoller: Arteriyol-kapiler arası boyutta kas duvarlı damarlardır. Bazı damar yataklarında, bunlar, özel bir kapiler ile bir  venüle doğrudan bağlantı yapar; bunun anastomoz yapan yan dalları da venüllerle örgün ağ oluşturur. Inervasyonları var mı bilinmiyor ?

Kapilerler: 

Prekapiler  sfinkterler: Gerçek kapilerlerin doku yönündeki ucunda bulunurlar. İnervasyonları yok gibi; ancak, yerel ve dolaşımdaki vazokonstriktörlere yanıt verirler. Arteriyal uç çapı 5µm, venöz uç 9µm. Sfinkter genişleyince, eritrositler tek sıra halinde ve sıkışarak (paraşüt gibi) geçerler. Erişkin insanda tüm kapiler duvar yüzey alanı: 6300 m²’dir. 1µm kalınlıktaki duvarlarda: Tek sıra endotel mevcuttur. Duvar yapısı organlar ve dokular arasında farklıdır. Tüm kas tipleri ve diğer birçok dokuda, endotel arası boşluklar, çapı 10 nm’den küçük moleküllere geçirgendir. Plazma ve erimiş proteinleri, endotelden endositozla alınır ve ekzositozla (veziküler taşınma) atılır.. Beyinde, kapiler endotel hücreler arası boşluk çok daha dardır ve ancak en küçük molekülleri geçirebilir. Endotel dizilişi; endokrin bezler, barsak vilüsleri ve böbrekte fenestrasyon  (20-100 nm çaplı pencereleşme) oluşturur (peröz kapiler). Böbrek glomerüllerinde bu pencereler  ince  zarla kapalıdır. Karaciğerde sinozoyidal kapilerler çok geniş (600-3000 nm) delikli, zarsız ve çok geçirgen.

PerisitlerKapiler ve post-kapiler venül endoteli dışındaki, vazoaktif maddeler salan ve uzantıları ile damarları sarmalayan hücrelerdir; bazal membran ve ekstraselüler matris bileşenlerini de sentezler ve salarlar; özellikle yangı durumunda endoteller arası geçişi düzenlerler; böbrek glomerülündeki mezanjiyal hücrelerle yakınlıkları vardır.

Lenf Damarları ve Sistemi: Akciğerler ve diğer dokulardan kendilerine özgü damarlar ve onların birleşmesiyle oluşan sistemde, sol ve sağ subklaviyan damarlara, bunların internal yügüler damarlarla çatallaşma noktasında boşalırlar. Kapakçıklar içerir ve lenf düğümlerini katederler. Küçük lenf damarları, kapilerlerden farklı yapıdadır: Lenf endotelinde görünür pencereleşme yoktur. Endotel altında bazal lamina çok azdır / yoktur. Endotel hücreleri arası kavşaklar açıktır ve sıkı bağlantıları bulunmaz.

Anjiyojenez: 

Gelişimsel (fötal) ve yeni kan damarları oluşumu; damarlanmadır. Büyüme ve doku onarımında yaşam boyu yeri çok önemli. Ovülasyonu izleyen korpus luteum ve mensturasyonu izleyen yeni endometriyum oluşumunda da başrolde. Tümör gelişimi (kanser) için zorunlu ve ona eşlikçidir. Embriyoner gelişimde, anjiyoblastlardan delikli kapiler ağı oluşur: Vaskülojenez. Yakındaki damarlardan uzanan dallar kapilerlere tutunur ve bunlara, olgunlaşmaya yol açacak düz kas sağlar. Erişkin anjiyonejenzi de olasılıkla buna benzer. Trofik Etkenler (henüz bilinmeyenleri çok; kanserde çok önemli):  Temel etken: VEGF (çoğul izoformlu): 3 reseptöründen 2si tirozin kinaz. Filizlenme ve tutunmayı uyaran trofik etken farklı. Bazı izoform ve reseptörleri özgüllükle lenfanjiyonezle ilişkili. Vasküler BF’nin çoğu tüm dokularda etkili; ancak, endokrin bezlerde üretilip, yalnız bunların damarlarında etkin olan bir formu da gösterilmiş.

kan dolaşım sistemi Dolaşım Sistemi Fizyolojisi Hakkında Bilgi

kan dolaşım sistemi

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...