Diyabetik Ayakta Amputasyonlar ve VAC Tedavisi

Diyabetik Ayak Amputasyonu 1024x683 Diyabetik Ayakta Amputasyonlar ve VAC Tedavisi

Diyabetik Ayak Amputasyonu

Diyabetik Ayakta Amputasyonlar ve VAC Tedavisi

Nöropati ve Vaskülopati diyabetik ayak tedavisinde karşımıza çıkan tıbbi zorluklardandır. Ayağın anatomik yapısı ve içerdiği hipovasküler, avasküler doku bolluğu tıbbi zorluklar oluşturmaktadır. Ayak, 28 kemik, eklemler, eklem yüzeyi, tendon ve fasya, yağ yastıkçıkları, fibroretiküler dokulardan oluşur. Diyabetes mellitus dünyada 2003’te 194 milyon, 2025’te (tahminen) 333 milyon kişinin hastalığı olacaktır. Ayak problemleri diyabetlinin hastaneye en sık yatış nedenidir. Dünyada her 30 saniyede 1 major amputasyon gerçekleşir. Bütün bacak amputasyonlarının %70’idir.

Böylesine ağır tıbbi, sosyal ve ekonomik sorunları her hastayla birebir yaşamak, onlarla savaşmak ancak insani duyguların desteği ile sürdürülebilecek bir iştir.

AMPUTASYON

Vücudun bir uzantısının kaybıdır. Modern amputasyon cerrahisinde hedef; ortez, protez veya ayakkabının rahatlıkla uygulanabildiği modifiye lökomotor end-organ oluşturmak ve yürüme enejisini olabilecek en etkin seviyede tutmaktır. Amputasyonu ayak, ayak bileği seviyesinde tutmanın avantajları; normal yük taşıyan dokular korunmuş olur. Yürüme enrjisinde minimal artış olur. Fonksiyonel bağımsızlığı kaybetme riski düşüktür. Çok az fizik tedavi gerekir.

Wagner Sınıflaması

Grade 4 ve Grade 4 amputasyon gerektirir.

Grade 0: Deri sağlam, kemik deformite?

*Ülser yoktur fakat yüksek risk vardır (deformite, nasıl oluşumu, hissizlik gibi)

Grade 1: Lokalize yüzeyel ülser

*Yüzeysel ülserdir. Cilt altı yağ dokusuna penetrasyon yoktur. Yüzeysel enfeksiyon olabilir, bazen sellulit de eşlik edebilir. Yara bakımı ile kolaylıkla iyileşebilir.

Grade 2: Tendon, kemik, ligamana kadar uzanan derin ülser

*Derin ülserdir. Cilt altı yağ dokusu, tendon ve eklem kapsülü tutulmuş olabilir. Kemik tutulumu veya derin dokularda apse yoktur.

Grade 3: Osteomyelit beraber derin apse

*Kemik tutulumu vardır. Nekrotizan fasiit, tendon kılıfı enfeksiyonu ve apse de eşlik edebilir.

Grade 4: Parmaklar ve ön ayapın gangreni

*Bölgesel kangrendir. Topukta, ön ayakta veya parmaklardan birinde olur. Ayağın diğer bölümleri enfekte bile olsa kurtarılabilir.

Grade 5: Tüm ayağın gangreni

*Tüm ayağı tutan yaygın kangrendir. Ekstremite amputasyonu gerektirir.

Lisfranc Amputasyonu: Tarsometatarsal eklemden amputasyon yapılır. Dorsiflexion kıstlılığı olur. Ekstensör kaslara myodesis uygulanmalıdır. Ekinus veya ekinovarus deformitesi olur. Deri patik şeklinde protez yapılır.

Chopart Amputasyonu: Talonaviküler ve calcaneocuboidal eklemden desartikülasyon olur. Ayak bileği stabilitesi bozulabilir. Ekinus deformitesi görülür. Deri patikleri veya malleol üzerine çıkan protezler kullanılabilir.

Pirogoff Amputasyonu: Distal tibia ve calcaneus arasında artrodesis görülür. Daha uzun güdük, daha iyi yük taşıma fonksiyonu sağlar. Zamanla güdükte bozulma gözlenebilir. Syme protezleri kullanılabilir.

Syme Amputasyonu: Ayağ bileği desartikülasyonu + malleolar eksizyon yapılır. Distal fizisler korunduğu için çocuklarda tercih edilebilir. Diyabetiklerde ilk basamak amputasyonlarda ve çocuklarda malleolar intakt olarak bırakılabilir. Vücut ağırlığını taşıyabilen beslenmesi normal güdük oluşturur. Denge kolay sağlanır. Protezsiz yürümeye olanak verir. Güdük boyu protez ayak için uygundur. Fantom ağrısı oluşturmaz. Genellikle güdükte beslenme problemi görülmez.

Diz Altı Amputasyonu

Ayak kurtarılamıyorsa tercih edilir. Seviye proksimal tibia, 12-15 cm’dendir. Ayak kuru gangren; bacak proksimali sıcak amaTcO2 basıncı < 30; revaskülarizasyon sonucu kısa diz altı güdük yapılabilir. Ayak ıslak gangren; püy bacağa kadar ilerlemiş, ayak bileğincen açık amputasyon, seri debridman, enfeksiyon gerileyince diz altı güdük onarımı yapılır.

Diz Desartikülasyonu

Mükemmel, yük taşıyabilen güdük vardır. Distal femoral fizisleri koruduğu için çocuklarda tercih edilebilir. Yaşlı ve iskemik hastalarda tercih edilmez. Güdük uzundur. Uyluk kasları korunmuştur. Proprioseptif duyuyu arttırır. Kontraktür riskini azaltır. Güdüğün anatomik yapısı protez için süspansiyon sağlar. Protezin rotasyon kontrolünde yararlıdır. Denge daha kolay sağlanır.

Diz Üstü Amputasyonları

Güdük olabildiğince uzun olmalıdır. Protezin diz eklemi, güdükten 8-10 cm uzaklıktadır. Trokanter minörden 5 cm uzaklıktan veya daha proksimalden amputasyon kalça desartikülasyonu gibi fonksiyon görür. Güdükte >30 flexion kontraktürü varsa biyomekanik yönden uyumlu diz üstü protezi uygulamak zorlaşır. Fonksiyonel protez kullanım oranı düşüktür. Kalça ekstensör ve adduktor kuvvetini korumak önemlidir.

Amputasyon Sonrası Metabolik Yükte Artış

Syme: %15    Travmatik dizaltı: %25    Vasküler dizaltı: %40    Bilateral dizaltı: %25-40    Travmatik dizüstü: %60    Vasküler Dizüstü: %100    Bilateral Dizüstü: %200

   

Düşüncelerinizi bekliyoruz :)

<?php bloginfo('name'); ?> <?php wp_title(); ?>