Dalak Histolojisi Hakkında Bilgi

Dalağın Damarlanması 1024x766 Dalak Histolojisi Hakkında Bilgi

Dalağın Damarlanması

Dalak Histolojisi Hakkında Bilgi

Dalak, vücuttaki sekonder lenfoid organların en büyüğüdür. Dalak; korteks ve medulladan yoksundur. Bunun yerine, dalak farklı görevleri olan iki ana bileşene sahiptir: Kırmızı pulpa ve beyaz pulpa. Kırmızı pulpa dolaşımdaki kandan yaşlanmış ve hasarlanmış kırmızı kan hücreleri ve mikroorganizmaları uzaklaştıran bir kan filtresidir.  Aynı zamanda kırmızı kan hücrelerinin depolanma yeridir. Bakteriler kırmızı pulpa makrofajları tarafından tanınabilirler ve doğrudan ya da kompleman proteinleri (karaciğerde üretilen) ve immünoglobulinlerle ( beyaz pulpada üretilen) kaplandıktan sonra ortadan kaldırılırlar. Kompleman-immünoglobulin kaplı bakteri ya da virüslerin makrofajlar tarafından uzaklaştırılması çok hızlıdır ve böbrek, meninksler ve akciğer enfeksiyonlarını önler. Beyaz pulpa dalağın immün elemanıdır. Beyaz pulpanın hücresel elemanları, antijenlerin dalağa lenf yerine kan yoluyla ulaşmaları dışında, lenf düğümündekilere benzer.

DALAĞIN DAMARLANMASI

Dalak, elastik lifler ve düz kas hücreleri (türden türe değişir) içeren sıkı, düzensiz bağ dokusu yapısında bir kapsülle sarılıdır. Bu kapsülden uzanan trabeküller dalağa giren ve dalaktan çıkan kan damarlarını (trabeküler arterler ve venler) ve sinirleri taşır. Splenik arter hilumdan girer ve dalak pulpasına bağ dokusu yapısındaki trabeküller boyunca dağılan trabeküler arterleri oluşturur. Arter trabekülden ayrılınca periarteriyoler lenfatik kılıf (PALS)’ı oluşturan bir T hücresi kılıfı ile sarılır ve lenf folikülünü (beyaz pulpa) deler. Bu damar, santral arter (beyaz pulpanın nodüler ya da foliküler düzenlenmesi nedeniyle foliküler arteriyol de denen) olarak adlandırılır. Terminal kapillerler, doğrudan dalak sinüzoidlerine (kapalı dolaşım) boşalır ya da kırmızı pulpa içinde (açık dolaşım) açık uçlu damarlar olarak sonlanırlar. Dalak sinüzoidleri, pulpa venleri, trabeküler venler, splenik vene boşalır.

BEYAZ PULPA

Dalağın bu elemani santral arteri (sentral arteriyol de denir) içermesinin dışında lenf düğümlerinde bulunan nodüler lenfatik dokuya eştir. Beyaz pulpa bir T hücre kılıfı tarafından çevrelenmiş (PALS) sentral arter ya da arteriyolü, ve B hücreleri içeren lenf foliküllerini içerir. Beyaz pulpada antijen sunucu hücreler ve makrofajlar da bulunur. Kırmızı ve beyaz pulpanın arasında santral arter ya da arteriyolden çıkan radiyal arteriyollerin ulaştığı marjinal sinus bölgesi vardır. Bu marjinal sinus bölgesi marjinal zonun dış kısmında yerleşmiş küçük sinüzoidlere açılır. Kan, fagositik makrofajlar ve antijen sunucu hücreler ve dalağa girmiş ancak özel yerleşimlerine henüz dağılmamış T ve B hücrelerini içeren marjinal zonda, dalak parankimasıyla temas eder.

KIRMIZI PULPA

Kırmızı pulpa, yassı endotel hücreleriyle döşeli dalak sinüzoidlerinin bağlantılı bir ağını içerir. Dalak sinüzoidlerini Billroth kordonları olarak da bilinen dalak kordonlan (kırmızı pulpa kordonları) ayırır. Kırmızı pulpa kordonları, tümü retiküler hücre ve liflerden oluşan bir stroma tarafından desteklenen plazma hücreleri, makrofajlar ve kan hücreleri içerir. Makrofajların sitoplazmik uzantıları sinüzoidlere komşudur ve parçacıklı maddeleri yakalamak üzere interendoteliyal yarıklardan sinüzoid lümenine doğru da uzanabilir. Dalak sinüzoidleri, sinüzoidlerin uzun ekseni boyunca paralel düzenlenmiş kaburga biçimli endotel hücreleriyle döşeli, kesintili damar boşluklarıdır. Endotel hücrelerinin ince uçlarında bağlantı kompleksleri bulunabilir. Her dalak sinüzoidi endotel hücreleri çevresinde kaburga ya da fıçı kasnağı gibi düzenlenmiş kesintili bir bazal lamina ile sarılmıştır. Komşu kasnaklar birbirlerine bazal lamina benzeri bantlarla tutunmuştur. Ek olarak, dalak sinüzoidlerini gevşek bir retiküler lif ağı da sarar. Buna bağlı olarak kan hücreleri, sinüzoide iğ biçimli endotel hücreleri arasındaki dar yarıklar ve gevşek bazal lamina-retiküler lif ağı arasından engellenmemiş bir erişime sahiptirler.

Kırmızı pulpada iki tür kan dolaşımı tanımlanmıştır:

1.) arteriyal damarların doğrudan dalak sinüzoidlerine bağlandığı bir kapalı dolaşım;

2.) kan damarlarının doğrudan kırmızı pulpa boşluklarına açıldığı, kanın bu boşluklar arasından ve daha sonra interendoteliyal hücre yarıklarından geçerek dalak sinüzoidlerine ulaşmasıyla tanımlanan bir açık dolaşım.

ORAK HÜCRE HASTALIĞI

Orak hücre anemisi, geri dönüşsüz olarak orak biçimi kazanmış kırmızı kan hücrelerinin kırmızı pulpanın dar geçitlerinden yolculuğudur. Aynı zamanda dalak sinüslerinde yerleşik makrofajların harap olmuş orak hücrelerini ortadan kaldırma işlevidir. Oksijen basıncı düştüğünde, orak hücreler seçici olarak postkapiller venüllere yapışırlar, takiben geri dönüşsüz olarak orak biçimini almış hücreler yakalanır ve kan daman retrograd olarak tıkanır.

Dalak ve Orak Hücreli Anemi 1024x775 Dalak Histolojisi Hakkında Bilgi

Dalak ve Orak Hücreli Anemi

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...