Çorum İlimiz Hakkında Detaylı Bilgi

ÇORUM HAKKINDA GENEL BİLGİLER
ÇORUM ADININ KAYNAĞI

Çorum; Danişmend Ahmet Gazi’nin fethi ile Türk yönetimine geçtikten kısa bir süre sonra yöre Oğuzlar’ın Alayuntlu boyundan ÇORUMLU oymağının başı İlyas Bey’in yönetimine bırakılmış ve “ÇORUMLU” (Çorumlu’nun yaylağı – kışlağı) adıyla anılmaya başlanmıştır. Çorumlu adının XVI. yy’a kadar kullanıldığı bu tarihlerde “-lu” ekinin bırakılarak “ÇORUM” biçimini aldığı bilinmektedir. Çorum adının kökeni hakkında Evliya Çelebi Seyahatname’sinde güzel bir öykü, bazı kaynaklarda ise kelime benzerliğinden yakıştırılmış bazı uyarlama isimler yer almaktadır. (Çor-em, Cevri-um, Cürümlü gibi)

İstatistiki Bilgiler
Yüzölçümü :12.820 km2
Nüfusu :613.945
Merkez İlçe Nüfusu :161.410
Yıllık Ortalama Nüfus Artışı :Binde -3.5
Şehirleşme Oranı :%41
Okur Yazarlı Oranı :%96
Tarım Sektöründe Toplam İstihdam Oranı :%75
Sanayi Sektöründe Toplam İstihdam Oranı :%5
Onbin Kişiye Düşen Hastane Yatağı Sayısı :23
Onbin Kişiye Düşen Hekim Sayısı :18
İlçeleri :Alaca, Bayat, Boğazkale, Dodurga, İskilip,Kargı, Laçin, Mecitözü, Oğuzlar, Ortaköy,Osmancık, Sungurlu, Uğurludağ

Karadeniz Bölgesinin İç Anadolu?ya açılan kapısı olan Çorum İli , Anadolu kültür mozaiği içerisinde essiz bir konuma sahiptir.
corum Çorum İlimiz Hakkında Detaylı Bilgi

Günümüzden 7 bin yıl öncesine ait kültürel verilere rastlanan Çorum?da, ilk organize devleti kuran Hititlerin ilk başkenti Hattuşa bulunmaktadır.

Hattuşa Anadolu?nun kalbinde, UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası Listesine alınmış ülkemizdeki 9 değerden biridir. Hitit uygarlığı en az Mısır Uygarlığı kadar eski ve zengin bir uygarlıktır. Hititlerle Mısırlılar arasında yapılan Kadeş Antlaşması metin tabletleri Boğazköy?de bulunmuştur. Hititlerin diğer önemli kült (dini) merkezlerinden sayılan, arkeolojide Arinna olarak bilinen Alaca höyük Ören Yeri; 13 Kral Mezarı , Hattı Tunç Güneş Kursu ve Sfenksli Kapıları ile görülmeye değer tarihi bir yerdir. Ulu Önder Büyük Atatürk?ün bizzat direktifleriyle ilk milli kazılarımızın başlangıç noktası olması ile de önem arz eder.

Ortaköy İlçesindeki Sapinuva ören yeri de büyük bir Hitit kenti olup, hala sürmekte olan kazı çalışmalarında bol miktarda yazılı belge ortaya çıkarılmıştır.

Ayrıca, 1990 yılında başlatılan ve kongre dili Türkçe olan “Hititoloji Kongresi” her üç yılda bir düzenlenmekte olup, 6 yılda bir de Çorum?da gerçekleştirilmektedir. Bu kongreye dünyanın bir çok yerinden bilim adamı katılmaktadır.

Hitit uygarlığının yanı sıra, her biri sanat şaheseri olan Selçuklu ve Osmanlı Dönemine ait; cami, köprü ve kalelerle süslü Çorum, yayları ve İncesu Kanyonu gibi doğal güzellikleri ile de görülmeye değer bir yerdir.

Meşhur leblebisi, Osmancık ve Kargı?da üretilen kaliteli pirinçleri dünyaca tanınmaktadır.

%name Çorum İlimiz Hakkında Detaylı Bilgi

İLÇELER

Çorum (merkez), Alaca, Bayat, Boğazkale, Dodurga, İskilip, Kargı, Laçin, Mecitözü, Oğuzlar, Ortaköy, Osmancık, Sungurlu, Uğurludağ.

Alaca: İl merkezine uzaklığı 50km?dir. Yozgat-Çorum, Sungurlu-Tokat karayollarının kesiştiği yerde bulunmaktadır. Alaca?da turizme açık en önemli tarihi yerler Eski yapar ve Mahmudiye köyündeki tarihi kalıntılar ile Hitit Dönemi eserleriyle dolu olan Alaca höyük, Kalinkaya ve Pazarlı ören yerleridir. Gerdek kaya mezarı ile Koçhisar Mağarası da turistlerin uğrak yerlerindendir. İlçe merkezinde 1763 yılında Ömer Osman Pasa tarafından yaptırılan Eski Cami ile 1893 yılında Ardahan Göçmeni Şeyh Efendi tarafından ahşap olarak yaptırılan Yeni Cami ve Hüseyin Gazi Türbesi de tarihi değeri olan yapılardır.

Boğazkale: İl merkezine uzaklığı 83 km.dir. İlçede bulunan BOĞAZKÖY, UNESCO tarafından Dünya kültür mirası olan ülkemizdeki 9 yerden birisidir. Ayrıca; Bazilikaya Açık hava mabedi ilin önemli bir turistik yerlerindendir.

Kargı: İl merkezine uzaklığı 113 km.dir. Osmancık ?Tosya yolu üzerinde Kızılırmak Vadisinde şirin bir ilçedir. Kargı?da tarihi eserler arasında İV.Murad?in hanimi Mihrihatun adına Kara seki Köyünde yaptırılan Mihrihatun Cami ve hamamı, Oğuz köyünde Selçuklulardan kalma cami, Hacihamza Kalesi ve Hani en önemlileridir.

Kargı’nın yaylaları en önemli turistik mekanlardır. Abdullah yaylasında her türlü alt yapı mevcut olup, konaklama problemi bulunmamaktadır. Söz konusu yöre; Kargı Yaylası, Eminönü Yaylası, Aksu, Göl, Örencik, Karaboya, Gökçedogan Yaylaları ile yayla turizmine oldukça elverişli bir yerdir.[/b]

Laçin: Laçin, Çorum ?Osmancık karayolu üzerindedir. Anıtsal Kaya Mezarı, Laçin Köşk Evi Mesire Yeri çekim alanlarıdır.

Mecitözü: Çorum-Amasya karayolu üzerindedir. Çorum?a uzaklığı 37 km.dir. İlçede turizme hizmet edebilecek en önemli tarihi yapı Elvan Çelebi Cami(1352) Tekke ve Türbesi ile yanındaki hamamıdır.Beke (Figanı)kaplıcaları da iç turizme hizmet vermektedir.

Ortaköy: İl merkezinin güneydoğusunda, Mecitözü ilçesinin güneyinde yer alır. İl merkezine uzaklığı 53 km.dir. Ortaköy ilçesinde Hititlerin önemli ticaret merkezlerinden olan Sapinuva’da kazı çalışmaları devam etmektedir. Ayrıca; İlçeye bağlı İncesu köyündeki İncesu kanyonu ve Asdavul kasabasındaki Damlatan mağarası görülmeye değer yerlerdendir. İncesu köyüne yakın Çekerek ırmağı kıyısında, İncesu Kanyonunun içerisinde kayalara oyulmuş Kybela Kaya Kabartması önemli tarihi yapılardandır.

Osmancık: İl merkezine 56 km uzaklıktadır. Çorum-Kargı ile Samsun-İstanbul yollarının kavsak noktasındadır. Çorum’un en eski ilçelerinden biridir. Osmanlı döneminde tarihi ipek yolu üzerinde bulunan Osmancık’ta Koyun baba Köprüsü ve Türbesi, Osmancık Kalesi, Koca Mehmet Pasa Camii (imaret camii) Baltacı Mehmet Pasa Çeşmesi görülmeye değer yelerdir. Ayrıca ; Baş pınar ve Karaca Yaylaları, yayla turizmi açısında oldukça elverişli doğal güzelliklerdir.

NASIL GİDİLİR?

Karayolu: Çorum İç ve Güneydoğu Anadolu?yu Karadeniz Bölgesine bağlayan devlet karayolu üzerinde yer alır.

Çorum?a Marmara Bölgesinden gelecekler için İstanbul- Samsun Karayolunu kullanmak daha avantajlıdır. Diğer alternatif yollar ise;

Çorum-Amasya-Taşova-Erbaa-Niksar-Erzincan-Erzurum-Kars

Çorum-Amasya-Tokat-Sivas-Malatya-Elazığ-Diyarbakır

Çorum-Yozgat-Kapadokya-Adana-Hatay-Mersin

Otogar kent merkezinde bulunmaktadır.

Otogar Tel : (+90-364 ) 213 66 70

Hattuşaş Otobüs İsletmesi : (+90-364 ) 224 44 24

Çorum Özler Otobüs İsletmesi : (+90-364) 213 80 56

Lider Turizm Otobüs İsletmesi : (+90-364) 225 07 75

Hitit Tur Otobüs İsletmesi : (+90-364) 213 34 02

Metro Otobüs İsletmesi : (+90-364) 224 28 40

Havayolu: Çorum’da havaalanı bulunmamakta olup, En yakın havaalanı Samsun (176 km) ve Ankara (242 km)’da bulunmaktadır.

Mesire Yerleri

Kirkdilim Mesire Yeri: Osmancık yolu üzerinde bulunan bu mesire yerinin Çorum?a uzaklığı 25 Km.? dır.

Sıklık Mesire Yeri: Çorum- Samsun karayolu üzerinde günübirlik gidilen İlimiz merkezine yakın bir mesire yeridir.

Baha bey Çamlığı: İlimiz Devlet Hastanesi bitişiğinde bulunan mesire yeri ağaçlandırılmış olup, halkın piknik yaptığı ve eğlendiği mesire yeridir.

Sağmaca Suyu: Merkez İlçe Kus saray köyü sınırları içerisinde Çorum Sağmaca içme suyunun temin edildiği kaynaktır. Ayrıca özel bir firma tarafından kurulmuş alabalık üretim tesisi mevcuttur.

İskilip Elma beli: İskilip?e 13 km. uzaklıkta İskilip-Tosya karayolu üzerindedir. Altyapısı Orman İsletmesince büyük ölçüde tamamlanmış ve bünyesinde oyun sahaları bulunan mesire yeri ; yöre halkının günü birlik piknik, eğlence sportif ihtiyaçlarına cevap vermektedir

Laçin Köşk Evi Mesire Yeri: Laçin ilçemizde bulunan mesire yeri yüksek bir alanda olup, bütün vadiyi görme imkanı mevcuttur. Çam ağaçlarıyla kaplı ormanlık bir alana sahip olan mesire yeri halkın yaz aylarında piknik amaçlı gittiği yerdir.

Kaplıcalar

Hamamlıçay Köy Kaplıcası: Merkeze 12 Km. uzaklıkta Hamamlıçay Köyündedir. Bayanlara ve erkeklere ayrı ayrı yüzme havuzu mevcuttur. 10 adet özel kabin vardır. Suyu 42 derece sıcaklıkta olup; Romatizmam hastalıkları, cilt hastalıkları ve böbrek taslarının düşürülmesine iyi gelmektedir.

Figanı Beke Kaplıcası: İlçenin 16 km. doğusunda, Mecitözü ilçesinin Figanı köyü yakınındaki Beke kaplıcasının vücut ısısındaki suyu oldukça boldur. Su küçük bir havuzdan kaynayıp oradan büyük havuza aktarılmaktadır.

Bu kaplıcanın, idrar sökücü etkisiyle vücuttaki metabolizma artıklarının idrar yoluyla atılmasında ve asit ortamında oluşan tasların düşürülmesinde faydalı olduğu bilinmektedir.
GEZİLECEK YERLER

Tarihi Çorum Evleri

Çorum?un eski evleri Türk toplumunun geleneksel yapısı ile bütünleşmiştir.Söz konusu evlere; Çorum?un Çepini, Karakeçili, Devene gibi eski mahalleleri ile İskilip, Sungurlu ve Kargı?da rastlanılmaktadır.

Müzeler

Çorum Müzesi

Adres: Gülabibey Mah. Müze Sok. – Çorum Tel: (364) 213 15 68 Faks: (364) 224 30 25

İl merkezinde Endüstri Meslek Lisesi yanında yer almaktadır. Hicri 1332 yılına tarihlenen bina, yapıldığı bugünden bu yana hastane ve okul olarak kullanılmıştır. 1989 yılından itibaren Çorum Müzesi olarak kullanılmak üzere restorasyonuna başlanmış ve halen restore işlemi devam etmektedir. Müzede Geç Kalkolitik (M.M. 4500) dönemden itibaren kronolojik olarak Eski Tunç Çağı, Asur Ticaret Kolonileri Çağı, Eski Hitit, Hitit İmparatorluk, Firik, Helenistik, Roma ve Bizans Dönemi eserlerinin sergileneceği arkeolojik salon ile Çorum yöresine ait Etnografik eserlerin sergileneceği Etnografik salonu açma çalışmaları devam etmektedir.

Alaca höyük Müzesi

Adres: Alaca İlçesi, Alaca höyük Köyü Tel: (0364) 224 30 25

Alaca İlçesi, Alaca höyük beldesinde yer almaktadır. Çorum Müze Müdürlüğüne bağlı olarak hizmet veren müzede ; Alaca höyük kazılarında elde edilen Kalkolitik, Eski Tunç Çağı, Hitit ve Frigo Dönemine ait eserler ile yöreden derlenen Etnografik eserler sergilenmektedir.Çorum’a 45 km. uzaklıktadır. Alaca höyük’te ilk yerel müze 1940 yılında teshire açılmış, 1982 yılında ise yeni binasına taşınmıştır. İki katli olan müzenin üst katında Hafit Zübeyr Kosay ve Remzi Oğuz Arık salonları bulunmaktadır. Kazı başkanlarının isimlerinin verildiği bu salonlarda Alaca höyük ve Pazarlı kazısında elde edilen eserler sergilenmektedir.

Giriş salonunda ilk kazı malzemeleri, Kalkolitik Döneme ait el yapımı seramikler ile Eski Tunç Çağına ait 13 kral mezarının buluntu anini gösteren fotoğraflar ve pismiş toprak eserler sergilenmektedir.

İkinci salonda yer alan büyük duvar vitrinlerinde ; Hitit Dönemine ait pismiş toprak , gaga ağızlı testiler, tabaklar, çanaklar, mangal ve maltızlar ile matara biçimli kaplar, orta vitrinlerde ise Eski Tunç ve Hitit dönemlerine ait bronz iğneler, kemik süs eşyaları, kalıplar, hayvan figürleri ve iki adet çivi yazılı tablet teshir edilmektedir. Ayrıca ayni salonda Frigo Dönemine ait tek vitrinde , Pazarlı eserleri arasında pismiş toprak kabartmalı duvar levhaları, üzeri boyalı kaplar ve keklik biçimli piton yer almaktadır.

Mahmut Akak Salonu olarak adlandırılan ve Etnografik eserlerin sergilendiği alt katta ise, yöreye ait hali ve kilimler, ahşap tarım aletleri, dokuma tezgâhı ile Osmanlı Dönemine ait delici, kesici ve ateşli silahlar teshir edilmektedir.

Boğazköy Müzesi

Tel : (0364) 213 15 68 Faks : (0364) 224 30 25

Çorum?a 84 km. uzaklıktaki Boğazkale ilçesinde yer almaktadır. Çorum Müze Müdürlüğüne bağlı olarak hizmet veren müzede Boğazköy-Hattusa kazılarında açığa çıkartılan eserler ile çevreden elde edilen eserler sergilenmektedir. 12 Eylül 1966 yılında açılan Müze, Boğazköy (Hattuşaş) kazılarında açığa çıkan ve çevreden müzeye gelen eserlerin depo ve sergilemesinin yapıldığı mahalli bir müze konumdadır. Hitit Dönemine ait eserlerin ağırlıklı olduğu müzede ; Kalkolitik, Eski Tunç, Hitit, Frigo, Roma ve Bizans dönemlerine ait eserler de sergilenmektedir.

Ören yerleri

Alaca höyük Örenleri

Çorum?un 45 km güneyinde, Alaca İlçesinin 17 km kuzeybatısında yer almakta olup, Boğazköy?e 34, Ankara?ya ise 210 km uzaklıktaki Alaca höyük Köyü yerleşim alanı içerisindedir. Höyük, bilim alemine ilk kez 1835 yılında W.C.HAMILTON tarafından tanıtılmış olup, bu yıllardan itibaren Orta Anadolu?yu ziyaret eden bilginlerin uğrak yeri olmuştur.

Eski Tunç ve Hitit Çağında çok önemli bir kült ve sanat merkezi olan Alaca höyük’te 4 uygarlık çağı bulunmaktadır. Geç Kalkolitik çağını Eski Tunç, Hitit, Frigo, Roma ve Bizans dönemleri takip eder. Örenlerinde Hitit İmparatorluk dönemine ait Sfenksli Kapı, şehrin batısındaki Poternli Kapı ve mimari eserler ile Hatti uygarlığının aydınlanmasına çok katkıları olan Alaca höyük Eski Tunç Çağı haneden mezarları ile yerel müzesi, Boğazköy ve Yazilikaya?yi ziyaret edenler için ayni gün gezilebilecek önemli bir örenleridir.

Hitit İmparatorluk dönemine tarihlenen kalker temel üzerine andezit bloklarla inşa edilmiş iki kule arasında yer alan Sfenksli Kapı?nın genişliği 10 metredir. O, bir yolla bağlandığı büyük mabedin anıtsal geçididir. Diş girişin iki yanındaki büyük söbe bloklarının diş yüzleri Sfenks protomlari ile süslüdür. Kulelerin diş ve iç yüzlerinde yer alan kabartmalar Fırtına Tanrısı onuruna kutlanan bir kült festivalini yansıtmaktadır.

Alaca höyük kazıları , Orta Anadolu?nun kuzey bölgesinin kesintisiz stratigrafisini veren tek merkez olması ve özellikle 13 kral mezarı ile eski Tunç dönemine, monimental mimari kalıntılarıyla Hitit dönemine ışık tutması açısından dünya arkeoloji literatüründe önemli bir yere sahiptir.

Boğazköy Örenleri

Boğazköy ( Hattuşa ) Örenleri , Çorum ilinin 82 km güneybatısında yer almakta olup, Ankara?ya uzaklığı ise 208 km.dir. Hitit devletinin eski çekirdek bölgesinin merkezinde bulunan Boğazköy ( Hattuşa ) örenleri Buda közü Çayı vadisinin güney ucunda , ovadan 300 m. Yükseklikteki şayisiz kaya kütleleri ve dağ yamaçlarının bölünmesiyle çevrili olarak kuzey ve batıda derin yamaçlarla sinirlandirilmistir. Şehir kuzeye doğru açık olup, kuzey kısmi dışında diğer kısımları surla çevrilidir. Arkeolojik kazılarda gün ışığına çıkarılarak restore edilen ve artık bir açık hava müzesi niteliğinde ziyaret edilebilen kalıntılar, Boğazköy Tarihi Milli Parkı?nın da odak noktasını oluşturmaktadır. Hattuşa 1986 yılında, UNESCO tarafından Dünya Kültür Mirası Listesine alınmıştır. Ayrıca burada bulunan çivi yazılı tablet arşivleri de 2001 yılından itibaren UNESCO?nun ?Dünya Belleği Listesinde? yer almaktadır.

Hattuşa?nın keşfi 1834 yılında Fransız mimar Charles Texier tarafından gezilmiş ve dünyaya tanıtılmıştır. Bu buluş aslında yalnızca Hattuşa’nın keşfi değil , tamamen unutulmuş olan Hititlerin keşfi olarak da tanımlanabilir. 1893-94?de Ernest Chantre?nin birkaç sondaj yapmasına ve ilk çivi yazılı tabletleri yayınlamasına kadarki dönemde pek çok bilim adamı ve gezgin Hattuşa?yı ziyaret eder. Müze-i Hümayun müdürü Osman Hamdi Bey, 1906?da müzesi adına Makridi?nin sorumluluğunda Boğazköy kazılarını başlatmış, zamanın çivi yazısı uzmanı Assiriyolog Hugo Winckler?i de kazı heyetine alarak , burasının Hitit Başkenti Hattuşa olduğunu tespit etmişlerdir. 1931-1939 yılları arasında ve 2.Dünya savası nedeniyle verilen aradan sonra 1952?de yeniden başlatılan kazılar kesintisiz olarak Alman Arkeoloji Enstitüsü tarafından sürdürülmektedir. Antik Kapadokya bölgesinin kuzey sınırına yakın bir yerde bulunan ve arkeolojik kazılarla gün ışığına çıkartılıp restore edilen ve açık hava müzesi niteliğindeki ziyaret edilebilen Hititlerin başkenti Hattuşa-Bogazköy?deki kalıntılar, Boğazköy Tarihi Milli Park?ın temelini oluşturmaktadır. Yüz yıldır sürdürülen kazı ve araştırmalar Hattuşa-Bogazköy çevresindeki en erken yerleşmenin Kalkolitik çağda (M.M. 6000) olduğunu ortaya koymuştur. Eski Tunç Çağı?nda da sürekli yerleşmenin görüldüğü Hattuşa?da bu dönemi Asur Ticaret Koloni devri izler. yazılı belgelere göre M.M. 2. binin baslarında Kusar?li Anitta Hattuşa Kralı Pijusti?yi yenip şehri tahrip eder ve şehri lanetler. Anitta?nın lanetine rağmen şehir M.M. 1600/1650 yıllarında Hitit Kralı 1. Hattusili tarafından başkent olarak seçilir. Hititlerin M.M.1200?de şehri çeşitli nedenlerle terk etmesiyle burada Erken Demir Çağı (Karanlık Çağ) baslar. Bu dönemi M.M. 9.yüzyılda Frigo Çağı daha sonra Helenistik, Galat ve Roma/Bizans çağları takip eder.

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Görüşler

  1. fevzi koçak

    Cevapla

Sizde yorum yazabilirsiniz...