Böbrek Üstü Bezlerinin Histolojisi Hakkında Bilgi

böbreküstü bezleri Böbrek Üstü Bezlerinin Histolojisi Hakkında Bilgi

böbreküstü bezleri

Böbrek Üstü Bezlerinin Histolojisi Hakkında Bilgi

Adrenal bezler çift organlardır, yağ dokusu içine gömülü olarak böbreklerin üst kutuplarında yerleşmişlerdir. Sıkı bağ dokusundan yapılmış bir kapsül ile çevrilidir. Taze kesitlerde sarı renkli dış tabaka Adrenal Korteks (%80- 90), kırmızı- kahverengi iç tabaka ise Adrenal Medulla (%10- 20) olarak bilinmektedir. İnsanda 4- 6 cm. uzunluğunda, 1- 2 cm. genişliğinde ve 4- 6 mm. kalınlığında yarımay şeklinde yassılaşmış endokrin bezlerdir.

Adrenal Korteks ve Adrenal Medulla embriyonel gelişim sürecinde farklı germ yapraklarından köken alırlar:

*Adrenal Korteks ->  Mezoderm tabakası

*Adrenal Medulla ->  Nöral krest (Nöroektoderm) ( sempatik ganglion hücreleri)

Katmanları: 

1- Kapsül

2- Adrenal Korteks

3- Zona glomerulosa: Oldukça incedir ve  küçük hücre demetleri arasında boşluklar vardır..

4- Zona fasiculata: En kalın tabakadır ve belirgin dikey kolonlar oluşturan hücre kordonları görülmektedir..

5- Zona reticularis: Hücreler oldukça düzensiz hücre kordonları oluşturmuştur.

6- Adrenal Medulla

Zona Glomerulosa

Toplam adrenal hacmin %13’ü kadardır. Hücreler şeritler ve kümeler halinde bulunur. TEM’de iyi gelişmiş Gsüz ER, mitokondri, ribozom ve golgi içerirler. Sitoplazmalarında az miktarda lipid damlacıkları bulunur. Anjiyotensin II etkisiyle Mineralokortikoid (Aldosteron) salınımı olur. Aldosteron, özellikle distal tubuller üzerine etki yaparak vücut sıvı ve elektrolit dengesini sağlar.

Zona Fasiculata

Toplam adrenal hacmin %80’i kadardır. Hücreler 1 veya 2 tabaka şeklinde ve radyal tarzda hücre kordonları oluştururlar. Açık renkte boyanırlar. Hücre kordonları arasında pencereli kapilerler ve sinüzoidler yerleşmiştir. TEM’de iyi gelişmiş Gsüz ER, mitokondri, ribozom ve golgi içerirler. Sitoplazmalarında kolesterol içeren bol miktarda lipid damlacıkları bulunur (spongiosit). ACTH (Hipofiz) etkisiyle Glikokortikoid (Kortizol ve Kortikosteron) salınımı olur. Glikokortikoidler, karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasının kontrolünden sorumludur.

Zona Reticularis

Toplam adrenal hacmin %7’si kadardır. Koyu renkli boyanan hücreler anostomoz yapan hücre kordonları oluştururlar. Hücre kordonları arasında pencereli kapilerler ve sinüzoidler yerleşmiştir. TEM’de iyi gelişmiş Gsüz ER, mitokondri, ribozom, lizozom ve golgi içerirler. Sitoplazmalarında az miktarda lipid damlacıkları ve bol miktarda lipofuskin pigmentleri bulunur. ACTH (Hipofiz) etkisiyle Steroid Seks Hormonları Salınımı (Androjenler) gerçekleşir.

Medulla

Venöz sinüzoidlerle çevrelenmiş medullar parankimada 2 hücre popülasyonu bulunur:

1- Katekolamin salgılayan Kromaffin hücreler;

Adrenalin (epinefrin) salgılayan hücreler  %80

Noradrenalin (norepinefrin) salgılayan hücreler  %20

2- Bağ dokusu içinde dağılmış olan Sempatik Gangliyon hücreleridir.

suprarenal bezler Böbrek Üstü Bezlerinin Histolojisi Hakkında Bilgi

suprarenal bezler

Adrenal Bezin Görevleri

Üretilen Hormonlar: 

Korteks:    STEROİD HORMONLAR; Mineralokortikoidler  (Aldosterone), Glukokortikoidler  (Kortisol, Kortikosteron) ve Seks hormonları  (Androjenler).

Medulla:   KATEŞOLAMİNLER ; Epinefrin ve Norepinefrin.

Damarlanması:

Inferior frenik arterler:  Üst adrenal arterleri besler, Aorta:  Orta adrenal arterleri oluşturur,  Renal Arterler:   Alt adrenal arterleri oluştururlar. Hepsi birden Supkapsüller Pleksus’u oluştururlar.

Supkapsüller pleksus’tan 3 set çıkar:

  1. grup Kapsülü besler
  2. grup Kortekse girip düz pencereli kapilerler (sinuzoid) oluştururlar
  3. grup dallara ayrılmadan doğrudan Medullar arterleri ve arteriolleri oluşturur.

Adrenal kortekste ven veya lenfatik yoktur. Adrenal korteks ve medulla, adrenal medullada bulunan Santral ven tarafından drene edilir.

Klinik Yaklaşım:

Addison’s Disease: Adrenal Korteks Hiposekresyonu: 

Sebepler: Adrenal bezin enfeksiyonla yıkımı,  Otoimmun bir atak ile yıkım ve Adrenal hücreler üzerindeki ACTH reseptörlerinde meydana gelen genetik bir mutasyondur.

Tedavi: Glukokortikoid ve Mineralokortikoid tedavisi normal yaşama izin verebilir.

Cushing’s Syndrome: Aşırı Glukokortikoid Salınımı: 

Adrenal hormonların düzeyi- özellikle de glikokortikoidlerin-  oldukça fazladır.

Sebepler: Hipofiz ön lobundan aşırı şekilde ACTH salınımı, Adrenal hormonların aşırı üretimi (genellikle bir tümöre bağlı olarak) ve bir organ nakli reddini önlemek veya romatoid artrit gibi bazı hastalıkların tedavisi için kullanılan Glikokortikoid tedavisinin bir sonucu olarak meydana gelir.

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...