Bireyin Sağlığını Etkileyen Etmenler

Bireyin Sağlığını Etkileyen Etmenler

sahte saglikci bu kez lefkosada goruldu 287220 1024x683 Bireyin Sağlığını Etkileyen Etmenler

Sağlığın belirleyicileri  en dıştan içe doğru;

*Genel sosyoekonomik durum ve çevresel koşullar (Diğer alt özellikleri saran ve belirleyen yapı)

  • Yaşam ve çalışma koşulları
  • Sosyal ve toplumsal ağlar
  • Bireysel yaşam tarzı faktörleri
  • Yaş, cinsiyet ve kalıtsal özellikler

1970’lerde ortaya atılan bir tanım; sağlığı veya sağlıksızlığı en belirgin biçimde etkileyen unsurlar : Toplum , politikalar, sosyal unsurlar (yaşadığı çalıştığı koşullar)-sağlığı etkileyen sosyal bağlam, Bireysel özellikler, genetik, biyolojik özellikler, bireyin yaşam biçiminden kaynaklanan unsurlar ,Toplum-birey etkileşimi.

Sağlığın sosyal belirleyicileri

1.Sosyal Yapı (işgücü piyasası, eğitim sistemi ve refah düzeyi)

2.Bireyin sosyal statüsü (Sosyoekonomik konumu , toplumsal cinsiyet rolleri, etnisitesi, sosyal bağları)

  1. Ve her ikisini birbirine bağlayan ara faktörler (yaşam koşulları, çalışma koşulları, sağlık ve sosyal hizmetler) sağlığı her beraber belirler. Sağlık; dinamik, göreceli, çok etkenli süreç, Tek etkene bağlı hastalık yok , Her faktör her insanda aynı etkiyi aynı yönde göstermez.

Kalıtım

Genler adını verdiğimiz ayrık özellikler aracılığı ile meydana gelir. DNA’daki tek bir nükleotidin bile farkı bir proteininin hatalı oluşmasına neden olup hastalıklara sebep olabilir .

Örnekler

  • Down sendromu
  • Talasemiler
  • Fenil ketonüri
  • Orak hücre anemisi
  • Ailevi akdeniz Ateşi (FMF)

 

1 1 Bireyin Sağlığını Etkileyen Etmenler

Akraba evliliği

  • Bazı genetik hastalıklarda artışa neden olur. Özellikle Doğu Akdeniz ve Orta Asya ülkelerinde %20-70 lere varan sıklıkta; Coğrafi, etnik, dini ve kültürel kökenleri olan bir uygulama. Ülkemizde de %22 sıklıktadır.

Bebeğin doğum kilosu ile ileri yaşta DM olma arasındaki güçlü ilişki,Anne karnında maruziyetler (Annenin çalışma koşulları, işinin riskleri) , Anne karnındaki beslenme durumu (gelir, eğitim, doğum öncesi bakım hizmetlerinden yararlanabilme ile yakın ilişkili) , Sigara tüketimi etkili faktörleri arasındadır. Yaşam boyu yaklaşımı, bireyin hayatının ileri aşamalarında ortaya çıkan kronik hastalıklarının temellerinin intrauterin(Rahim içinde), çocukluk, gençlik dönemlerindeki etkilenimleri ile ilişkili olduğunu savlayan, araştırmalarını bu yönde kurgulayan bakış ve yaklaşımdır. Gebelikte bebeğin anne karnındaki gelişimi gelecekte Diyabet olma olasılığı üzerinde etkili olmaktadır. Ancak intra uterin hayat sosyal, ekonomik ve kültürel etkilenimin olduğu bir yaşam dönemidir.

Yaş

Doğrusal ilişki yoktur.Ölümlülük ve hastalanma en çok ▫5 yaş altı ve▫65 yaş üzeri döneme aittir. Dönemlere göre hastalık nedenleri değişebiliyor. En sağlıklı dönem 5-14 yaş arasındadır.

Kadınlar (Cinsiyet)

Çevresel faktörlerin etkisi kadında daha ağırdır. Daha yoksuldur. Doğum şansı azdır. Beslenme sorunları daha sıktır. Depresyon daha sıktır. Sağlık hizmetinden ileri yaşta yararlanır. Daha uzun yaşarlar.

Erkekler

Daha çok doğarlar. 1yaşına dek daha çok ölür, Genetik hastalıklar daha sıktır, Sigara, alkol kullanımı daha yaygındır, Kötü beslenme sıktır, Şiddet, kazalar(özellikle iş kazaları) daha fazla görülür,Sağlık hizmetinden çocukluk çağında yararlanır, Daha kısa yaşar.

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...

Kameralı Sohbet