Bağırsaklarda Sindirilmiş Besinlerin Emilimi ve Taşıyıcı Sistemler

Kolaylastirilmis Difuzyon Bağırsaklarda Sindirilmiş Besinlerin Emilimi ve Taşıyıcı Sistemler

Kolaylaştırılmış Difüzyon

Bağırsaklarda Sindirilmiş Besinlerin Emilimi ve Taşıyıcı Sistemler

Barsak Epitel Hücresi Membranının Luminal (Fırçamsı Kenar) ve Kontrluminal (Bazolateral) Yüzleri Arasındaki Farklılıklar

  Luminal membran

¨ kimusdaki besinlerle temas eder.

¨ sindirimin son aşamasını gerçekleştiren hidrolitik enzimler bulunur.

¨ monosakkarid, amino asid, peptid ve elektrolit transport sistemleri bulunur.

  Kontrluminal membran

  • Hücrelerarası sıvı, lenf ve kapillerlerle temasdadır.
  • Yüzeyinde metabolizmanın hormonal ve nöronal düzenlenmesine aracılık eden reseptörler bulunur
  • Hücre içinden Na+’u dışarı çıkaran Na+ / K+ ATPaz vardır
  • Emilmiş besinlerin kana geçişini sağlayan transport sistemleri bulunur.

Morfolojik görünüm :

  • luminal yüzde villuslar ­­ (fırçamsı epitel),
  • kontrluminal tarafta çok daha ¯ villus var.

  Transport sistemleri :

  luminal yüzde

  • Na+ – monosakkarid kotransporter (SGLT-1),
  • kolaylaştırılmış früktoz transportunu sağlayan GLUT-5,
  • Na+ -nötral amino asid kotransporter,
  • H+-peptid kotransporter,

  kontrluminal yüzde

  • kolaylaştırılmış glukoz taşıyıcısı (GLUT-2)
  • kolaylaştırılmış nötral amino asid taşıyıcısı

KARBOHİDRATLARIN EMİLİMİ

Alınan KH’ların % 90’ı ince barsaktan geçişleri sırasında emilirler. KH sindirim ürünleri başlıca glukoz, fruktoz, ve galaktoz gibi heksozlardan ve pentozlardan (riboz) oluşur ve MONOSAKKARİDLER şeklinde emilirler. İnce barsakta KH. emiliminden 2 mekanizma sorumludur:

1.Aktif transport: Konsantrasyon farkına karşı çalışır. Na+ bağımlı, luminal tarafta, glukoz ve galaktozun SGLT-1 ile taşınması

2.Kolaylaştırılmış difüzyon: Konsantrasyon gradienti yönünde çalışır. Na+ ‘dan bağımsız, luminal (GLUT-5) ve kontraluminal(GLUT-2) tarafta

Karbohidrat emilimi pasif difüzyonla gerçekleşemez; çünkü:

1) Karbohidrat birimleri içerdikleri -OH grupları ile çok polar özellikte;  her bir -OH etraftaki su molekülleri ile 2 H bağı yapar

2) Membranın hidrofobik, fosfolipid çift tabakası polar molekül geçişine izin vermez.

Enterositlerin fırçamsı kenarlarında monosakkaridlerin hücre içine taşınmasını sağlayan çeşitli transport sistemleri vardır. Bu sistemlerden SGLT-1

  • Glukoz ve Na+’u ayrı konumlardan bağlayan ve membrandan geçişini sağlayan bir taşıyıcıdır.
  • Bu taşıyıcı ile 2 Na+ kendi konsantrasyon gradienti boyunca pasif difüzyonla, Glukoz ise konsantrasyon gradientine karşı aktif transport ile taşınır. (KOTRANSPORT / SİMPORT)

Sonuçta, 2 Na+ hücre içine girerken  1 Glukozu da beraberinde sürükler.

Glukozun enterosit içine aktif transportu için gerekli olan enerji; 2 K+’u hücre içine alıp, 3 Na+’ u hücre dışına iten Na +/ K + ATPaz a bağlı ATP hidrolizinden elde edilir. Glukozun barsak hücresinden kana geçişi konsantrasyon gradienti boyunca ve yalnız bir   taşıyıcıya GLUT-2 ye bağlanması ile (UNİPORT). Glukozun emiliminde SİMPORT + UNİPORT transport mekanizmaları  birlikte çalışırlar. Böbrek tubulüs hücrelerinde de glukoz geri emiliminde benzer mekanizmalar olduğu kabul edilir. Glukozun diğer hücrelere girişi  Na+ – bağımsız glukoz konsantrasyon gradienti (:) ile ve GLUT  (glukoz transporter) ile.

Diğer (enterosit dışı) hücrelerdeki GLUT (glukoz taşıyıcıları)lar

*GLUT-2 : barsak, karaciğer, böbrek, pankreas

*GLUT-1 : eritrosit, beyin

*GLUT- 4 : insüline duyarlı, yağ ve kas (iskelet ve kalp kası)  dokusu

Glukozun hücre içine girişi kas, kalp, ve yağ dokusunda İnsülin hormonu ile düzenlenir,  karaciğer, eritrosit ve SSS’de ise insülinden bağımsızdır.

Tüm taşıyıcılar villus epitelinde bulunur ( villusların emilimdeki önemi !) Emilim jejunumda olur. SGLT-1 ve GLUT-5 membranın luminal tarafındadır. Glukoz ve galaktoz, SGLT-1 (sodyum-glukoz kotransportır) ile taşınmada birbirleri ile yarışırlar, glukoz transportu  Na gradienti ile eşleştirilir (enerji !). En hızlı emilen MS galaktozdur. Fruktoz GLUT-5 transporter ile (kolaylaştırılmış difüzyonla) hücre içine alındıktan sonra glukoza dönüştürülür. Glukoz , galaktoz ve fruktoz ,  kontraluminal (bazolateral) yüzden , glukoz konsantrasyon gradienti doğrultusunda GLUT-2  ile taşınarak portal sisteme geçerler. (kolaylaştırılmış glukoz transportu)

  • Laktoz intoleransı / malabsorbsiyonu– laktaz eksikliğine bağlı olarak biriken laktoz ozmotik basınç artışına yol açar
  • Sükroz-izomaltoz malabsorbsiyon sendromu – sükraz ve maltaz defekti, sükroz birikimi ve laktoz malabsorbsiyonuna benzer semptomlar
  • Ailevi monosakkarid malabsorbsiyon sendromu SGLT-1 defekti, benzer ve daha şiddetli semptomlar Karbonhidrat kısıtlaması gerekir.
Karbonhidratlarin Emilimi Bağırsaklarda Sindirilmiş Besinlerin Emilimi ve Taşıyıcı Sistemler

Karbonhidratların Emilimi

   

Düşüncelerinizi bekliyoruz :)

<?php bloginfo('name'); ?> <?php wp_title(); ?>