Bağ Dokusu Çeşitleri Hakkında Bilgi

Resim1 1 Bağ Dokusu Çeşitleri Hakkında Bilgi

1 ) GEVŞEK (AREOLAR) BAĞ DOKUSU: Bu doku en bol bulunan bağ dokusudur.  Dokunun ana unsuru  şekilsiz temel maddedir. Esnektir ve çok iyi damarlanmıştır. Areolar bağ dokusu şeklinde de  adlandırılan bu dokuda; bol miktarda bulunan temel madde içinde, karakteristik olarak gevşek bir biçimde organize olmuş ve rölatif olarak seyrek bir organizasyonda ve dağınık bir yerleşim gösteren fibriller bulunur. (kollajen, elastik, ve daha az oranda retiküler lifler)   Temel madde içinde tüm bağ doku hücresel elemanlarına rastlanmakla birlikte; en çok bulunan hücreler fibroblast ve makrofajlardır.

Bulunduğu Yerler :  Dermisin papiller tabakasında (hipodermis), Periton ve plevra boşluklarının serozası etrafında, Bezlerde ve epitel hücrelerini destekleyen mukoza membranlarında bulunur.

2 ) SIKI DÜZENLİ (KOMPAKT) BAĞ DOKUSU : Gevşek bağ dokusundaki ana bileşenlerden oluşmakla birlikte bariz KOLLAJEN lif fazlalığı gösterir ve daha az hücre içerir. Az esnektir ve diğer bağ doku tiplerine oranla fiziksel strese daha dayanıklıdır. Kollajen lifler belirli bir düzen göstererek aynı yönde  yerleşmişlerdir. Bu nedenle  çekme güçlerine karşı oldukça büyük direnç gösterirler. Bulunduğu yer: tendonlar, organ kapsülleri, ligamanlar, fascialar ve fibröz membranlar

3 ) SIKI DÜZENSİZ BAĞ DOKUSU: Belirli bir düzenlenme olmadan, kollajen lifler demetler halinde dizildiğinde sıkı düzensiz bağ dokusu adını alırlar. Rölatif olarak az bulunan esas madde içerisinde dağınık ve az sayıda yerleşik hücre gruplarının çoğunluğunu fibroblastlar meydana getirir. Düzensiz SBD’nu meydana getiren kollajen liflerin yüksek oranda bulunması yapıya anlamlı güç kazandırır.  Tipik olarak, fibriller bir organ veya iskeletin maruz kalabileceği streslere dayanabilmesi için çeşitli yönlerde yığınlar halinde dizilmişlerdir. Bundan dolayı düzensizdirler. Kollajen lifler bu doku içinde 3 boyutlu bir ağ oluşturup her yönden gelecek strese karşı direnç sağlar.

 

Resim2 1 Bağ Dokusu Çeşitleri Hakkında Bilgi

 

ÖZELLEŞMİŞ BAĞ DOKUSU TİPLERİ

a-) YAĞ DOKUSU: Yağ dokusu zengin kan damarları ile yakın ilişkisi bulunan yağ depolayan hücrelerin (adiposit) tek tek veya gruplar halinde özel bir gevşek bağ dokusu içinde organize olduğu  özelleşmiş bir bağ dokusu tipidir.  Baskın hücre tipi yağ hücreleridir (adiposit). Bağ dokusu içinde tek başına olabilecekleri gibi, küçük gruplar halinde de bulunurlar. Dokular arası boşlukları doldurarak, bazı organların yerlerini korumaya yardım eder.

Adipositler: Enerji kaynağı olarak kullanılan yağın depolanması ve gerekli durumlarda kana verilmesinden sorumlu hücrelerdir.

BEYAZ YAĞ DOKUSU: Tüm vücutta yaygın bulunur. Hücreler: (beyaz adipositler)

sitoplazmada tek büyük bir yağ vakuolü, hücre çekirdeği ve diğer organeller bu yağ vakuolü tarafından hücrenin periferine itilmiş durumdadır.  Adiposit grupları arasında ise düzensiz gevşek bağ dokusu bulunur.

Lifler: Az sayıda kollajen ve elastik lifler

Amorf madde: GAG ve PG lar az miktarda da olsa var.

Bu tür yağ dokusunun temel görevleri; enerji depolanması, vital organların izolasyonu ve darbelerden korunmasıdır. Beyaz (uniloküler) adipoz doku yeni doğanda vücudun her yerinde eşit kalınlıktadır.  Çoğunlukla deri altında uniform dağılmış yağ dokusuna pannikulus adipozus adı verilir.

KAHVERENGİ YAĞ DOKUSU

Kahverengi adipositler :  Birçok küçük yağ damlacığı sitoplazma içinde dağılmıştır Nukleus ve organeller hücre merkezindedir.  Çok sayıda mitokondri içerir.  Kahverengi adiposit mitokondrisinde oxidasyon sonucu oluşan enerji ATP şeklinde depolanmak yerine ısı şeklinde yitirilir; yani bir bakıma kahverengi yağ dokusunun fonksiyonu ısı üretimi ve “vücut ısı regülasyonu’nun sağlanmasıdır.  Fibroblastlar ve diğer gevşek düzensiz bağ dokusu elemanları  az sayıda bulunur. Bu yağ hücrelerinin mitokondriumlarında çok miktarda sitokrom (Fe içeren pigmentler) bulunduğundan esmer renkte gözlenir. Beyaz yağ dokusu vücutta yaygın bulunduğu  halde esmer veya kahverengi yağ dokusu çok spesifik bölgelerde yerleşim gösterir.  Kış uykusuna yatan hayvanlarda bu tür oluşumun daha fazla geliştiği bilinmektedir. Kış uykusundan uyanma sırasında hayvan için bu yağ depoları fonksiyon gördüğünden hibernating gland adi da verilmektedir.

b -) ELASTİK  BAĞ DOKUSU:  Elastik fibrilerin yapıya hakim olduğu bu bağ dokusu türünde, makroskobik olarak görünüm sarı renktedir.  Kalın elastik fibriller dallanmalar yaparak birbirleriyle dik açı oluşturacak şekilde birleşirler.  Lifler arasındaki boşluk ince kollajen lifler ve yassı fibroblastlar tarafından doldurulmuştur. Oldukça fazla esneyebilme özelliğine sahiptir.

Bulunduğu yer: Kolumna vertebralisin ligamentum flavasında, ligamentum suspansorium penis, karın ön duvarındaki skalpa fasiası ve içi boş organların duvarındaki membranlarda bulunurlar. Elastik kıkırdak dokusu (kulak kepçesi, burun kıkırdağı, epiglottis ) Böylece organ içi basınç değişimlerinde organa genişleyebilme özelliği kazandırılır.

c-) HEMATOPOETİK  (LENFORETİKÜLER ) DOKU: Özelleşmiş gevşek bağ dokusu çeşididir. Miyeloid (kemik iliği), lenfoid ( lenf nodülleri, düğümleri ve dalak) ve hematopoetik  organlarda mimari çatıyı oluşturur. Bu dokuya hakim olan lifler retiküler fibrillerdir. Bu dokuda yıldız biçimli, fagositikà retiküler hücreler; dallanmış retiküler liflerden oluşan ince matriksi yaparlar.  Retiküler fibril ve hücreler birlikte üç boyutlu bir organizasyon oluştururlar.  Bu oluşum bulunduğu organın çatısını yapıp, destek eleman olarak fonksiyon görür. Karaciğer sinüzoidlerinin duvarında, lenfoid organlardan; lenf düğümü, tonsilla  ve dalakta, kemik iliği gibi myeloid organlarda retiküler bağ dokusuna rastlanmaktadır.

d-) MÜKÖZ DOKU: Şekilsiz temel madde bakımından oldukça zengin bir   dokudur.  Jöleye benzer nitelikteki amorf ara madde yapıya hakimdir.  Bu oluşumda fibrillerin oldukça az olduğu dikkati çekmektedir.  Kollajen lif ve birkaç elastik ve retiküler lif taşıyan bu dokunun hücreleri MEZENKİMAL HÜCRELER dir ve yapının diğer komponentlerinin sentezi ve devamlılığından sorumludurlar. Ökromatik çekirdeğe sahip olan bu hücreler uzantıları vasıtasıyla bir birlerine tutunmak suretiyle bir sinsityum oluştururlar .

 

Resim3 1 Bağ Dokusu Çeşitleri Hakkında Bilgi

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...

Kameralı Sohbet