Arter (Atardamar) Histolojisi Hakkında Bilgi

Elastik Arterin Yapısı 1024x489 Arter (Atardamar) Histolojisi Hakkında Bilgi

Elastik Arterin Yapısı

Arter (Atardamar) Histolojisi Hakkında Bilgi

Arterler, kanı kalpten kapillerlere taşırlar. Kalbin gevşemesi (diyastol) sırasında kapillerlerde akışın sürekliliğini sağlamak için, kalbin her kasılması (sistol) sırasında pompalanan kanın bir kısmını depolarlar. Arterler üç ana katman ya da tabakadan oluşurlar;

1.Tunika intima (iç katman),

2.Tunika mediya (orta katman),

3.Tunika eksterna (dış katman) veya adventisya.

Kalpten kapillerlere doğru, arterler üç büyük gruba ayrılırlar:

1-) büyük elastik arterler,

2-) orta çaplı müsküler arterler

3-) küçük arterler ve arteriyoller.

Büyük elastik arterler iletici arterlerdir. Aort ve büyük dalları (brachiocephalica, carotis communis, subclavia ve iliaca communis) elastik arterlerdir. Bunlar, kanı kalpten orta büyüklükteki dağıtıcı arterlere ilettiklerinden iletici arterlerdir.Büyük elastik arterlerin iki ana özelliği vardır: (1) Kalpten yüksek basınç altındaki kanı alır. (2) Kalp aralıklı olarak pompalama yaptığından kanın sürekli dolaşmasını sağlarlar. Sistol sırasında genişleyip, diyastol sırasında geri çekildikleri için, kalbin aralıklı olarak pompalama yapmasına rağmen, elastik arterler kesintisiz kan akışını sürdürebilirler. Elastik arterlerin tunika intimasi endotel ve subendotel bağdokusundan oluşmaktadır.

Tunika mediyada büyük miktarda pencereli elastik laminalar, elastik lameller arasındaki dar aralıklardan geçen düz kas hücre demetleri bulunur. Kollajen lifler bütün tabakalarda, fakat özellikle adventisyada bulunur. Büyük elastik arterlerin tunika adventisyasında kan damarlan (vaza vazorum), sinirler (nervi vazorum) ve lenfatikler ayırt edilebilir.

Orta büyüklükteki müsküler arterler dağıtıcı damarlardır. Büyük arterlerden orta büyüklükteki arterlere, küçük arterlere ve arteriyollere kademeli bir geçiş söz konusudur. Orta büyüklükteki arterler, fonksiyonel ihtiyaçlara yanıt olarak, kanın farklı organlara seçici bir biçimde dağıtılmasına imkân veren dağıtıcı arterlerdir. Orta büyüklükteki arterlere örnek radial, tibial, popliteal, axillary, splenic, mezenteric, ve intercostal arterleridir. Orta büyüklükteki müsküler arterlerin çapı yaklaşık olarak 3 mm ve üzerindedir. Tunika intima (iç katman) üç tabakadan oluşur:

(1) endotel,

(2) subendotel

(3) iç elastik lamina.

Tunika intima (iç katman) üç tabakadan oluşur;İç elastik lamina elastik liflerin pencereli bir bandı olup tespit edilmiş doku kesitlerinde, düz kas hücre tabakasmın (tunika mediya) kasılmasından dolayı sıklıkla kıvrımlar gösterir. Tunika mediyada (orta katman) elastik elemanlarda önemli derecede azalma ve düz kas liflerinde artış görülür. Bu grubun büyük damarlarında, tunika mediya ve adventisyasının birleşme bölgesinde pencereli bir dış elastik lamina görülebilir.

Elastik arter-Tunica Media

Sirküler 40 – 70 Fenestralı elastin lamellerden oluşur. Düz kas hücreleri azdır. Membrana elastika eksterna dağınıktır.

Elastik arter- Tunica Adventisya:

Fibro elastik bağ dokusudur. İçinde: Fibroblast , Longitudinal bağ dokusu fibrilleri, vasa vasorum (damar damarları), lenfatik damarlar, sinirler bol bulunur.

Musküler Arter

Tunica Adventisya: Uzunlamasına düzenlenmiş kollagen ve elastik bağ dokusu fibrillerden oluşur. Fibroblast, retiküler fibrilleri, vasa vasorum, miyelinsiz sinirler ve lenfatik damarlardan oluşmuştur. Adventisyadaki kollagen tip I kollagendir

Arterioller

Arter sisteminin son dalları arteriyollerdir. Arteriyoller bulundukları bölgelerde, vazokonstriksiyon (damar büzülmesi) ve vazodilatasyon (damar genişlemesi) yoluyla kanın farklı kapiller yataklara dağılmasını ayarlarlar. Arteriyollerde damar düz kasının kısmen kasılması (tonus olarak bilinir) durumu vardır. Duvarlarında dairesel düzenlenmiş düz kas lifleri bulunduğu için arteriyoller vazokonstriksiyon ve vazodilatasyona yapısal olarak uyum gösterirler. Arteriyoller direnç damarları olarak kabul edilirler ve sistemik kan basıncının en büyük bileşenini oluştururlar. Arteriyol ve küçük arterlerin çapları 20-130 µm arasında değişmektedir. Lümen küçük olduğundan, bu kan damarları kan akımına karşı yüksek direnç oluşturmak için tamamen kapanabilir. Tunika intimada (iç katman) endotel, subendotel ve iç elastik lamina bulunur.

Tunika Mediya (orta katman) aynı merkez etrafında düzenlenmiş 2-5 düz kas hücre katından oluşur. Tunika adventisya (dış katman) ya da eksterna, damar çevresine bağlayan az miktarda kollajensi dokudan meydana gelir. Gerçek arteriyolün dışındaki kısım, arter sisteminin uç dalları olan metarteriyoldürBu, genellikle aralıklı, tek sıralı kas hücrelerinden oluşur ve kan akımının önemli bir yerel düzenleyicisini oluşturur. 0,3 mm den daha küçük çaplı dış ortamdaki dirence göre kontraksiyon yapan ve  kan basıncını düzenleyen  damarlardır.

Tunica İntima:

Endotelyum: ince bir bazal lamina

subendotelial tabaka: tip III kollagen, birkaç elastik fibril

***Çok ince bir fenestralı membrana elastica interna daha büyükçe arteriollerde görülürken, küçük çaplı arteriollerde hiç bulunmaz.

Meta arterioller: kapiller damarların ilk  bölümünde yer alırlar.

**Endotelium

**Düzenli düz kas hücreleridirler. Meta arterioller, duvarlarında yerleşmiş kas hücrelerinin kontraksiyonuyla kanın  kapilerlere geçişini düzenlerler. Kasın aktivitesi ve düzenlenmesi:

  • Otonom sinir sistemi
  • dolaşım hormonları (katekolaminler)
  • oksijen konsantrasyonu
  • metabolitler (laktik asit)
Müsküler Arter Yapısı 1024x744 Arter (Atardamar) Histolojisi Hakkında Bilgi

Müsküler Arterin Yapısı

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...