Akciğerde Ventilasyon Perfüzyon Oranları

Akciğerin Üç Farklı Bölgesinde Kan Akımındaki Değişiklikler Akciğerde Ventilasyon Perfüzyon Oranları

Akciğerin Üç Farklı Bölgesinde Kan Akımındaki Değişiklikler

Akciğerde Ventilasyon Perfüzyon Oranları

Akciğer dolaşımı: Pulmoner arter ve büyük dallarının duvarı, aort duvarına göre daha incedir. Pulmoner arteriyoller de sistemik arteriyollere göre daha az düz kas içerirler Kapiller yatak ise oldukça iyi gelişmiştir. Pulmoner damar sistemi genişleyebilen ve düşük basınçlı bir sistemdir. Pulmoner arter basıncı 24/9 mmHg olup ortalama basınç 15 mmHg’ dır. Akciğer kapillerindeki basınç ise yaklaşık 10-12 mmHg’ dır. Pulmoner venlerin açıldığı sol atrium basıncı 5 mmHg’ dır.

Akciğer kapiller kan basıncı

Akciğer kapillerinde; Hidrostatik basınç: 10 mmHg  ve Onkotik basınç: 25 mmHg  -> 15 mmHg’ lık basınç farkı alveollerin içine sıvı dolmasını (ödemi) önler. Akciğer kapiller basıncı yükseldiğinde (25 mmHg’ nın üzerine) akciğerlerde kan toplanır ve konjesyon gelişir (Sol kalp yetmezliği). Örn: Mitral darlıkta, akciğer kapiller basıncı yavaş ve ilerleyici şekilde artar.

Yer çekiminin etkisi

Yerçekimi, akciğer dolaşımı (perfüzyon) üzerinde etkili olmaktadır. Dik durumda akciğerlerin üst bölgeleri kalp seviyesinin üzerinde, taban bölgesi ise kalp ile aynı hizada veya biraz aşağıdadır. Yer çekiminin etkisi ile akciğerlerin dolaşımında tepeden tabana doğru belirgin bir basınç farkı oluşur. Bu farkların bölgesel kan akımına etkileri 1-3 Zon modelleri ile gösterilmiştir.

Zon 1: Bu bölgede alveol basıncı pulmoner arter basıncından fazladır.  Çevresindeki basıncın fazlalığından dolayı kapiller kollabedir (PA>Pa>Pv). Perfüzyon ancak sistolde kapiller basınç alveoler basıncı geçince olur.

PA= Alveoler Basınç

Pa= Arteriyel Basınç

Pv= Venöz Basınç

Zon 2: Pulmoner arter basıncı alveol basıncını geçer. Dolayısıyla kan akımını belirleyen basınç farkı perfüzyon basıncıdır (Pa>PA>Pv).

Zon 3: Venöz basıncın alveol basıncını geçtiği akciğer bölgesidir.  Zon boyunca perfüzyon giderek artar (Pa>Pv>PA).

Intraplevral basınç apekste tabana göre daha negatiftir (-10 cmH2O/ -2.5 H2O). Apekste intraplevral basıncın daha negatif olması buradaki alveollerin inspirasyonun başlangıcında daha geniş olmasını sağlar.  Bu durumda inspirasyon sırasında intraplevral basınçtaki düşme (daha negatif olma) ve buna karşılık gelen akciğer hacmindeki artış apekste tabana göre daha az olur. Çünkü apeksteki genişlemiş akciğer dokusu daha katı durumdadır. Tüm bunların sonucu olarak ventilasyon apekste tabana göre daha düşüktür. Perfüzyon da apekste tabana doğru daha düşüktür.

Akciğerin Farklı Bölgelerinde Ventilasyon-Perfüzyon Oranı (V/Q)

Akciğerlerde ventilasyon ve perfüzyonun eşleşmesini ifade eden orandır. Dinlenme sırasında akciğerin tamamına ait ventilasyon/kan akımı oranı= 4.2 L- dk/5.5 L/ dk= 0.8

Ancak yerçekiminin etkisiyle akciğerin farklı bölgelerinde bu oran değişebilir. Ancak akciğerlerin üst taraflarında V/Q yüksektir

Akciğerlerde ventilasyon- perfüzyon değişimi ve V/Q

Ventilasyon apeksten tabana doğru giderek artar.  Perfüzyon, yerçekiminin etkisiyle giderek artar. Ancak perfüzyondaki artış, ventilasyondaki artıştan daha fazla olduğu için V/Q oranı giderek düşer. V/Q apekste 3.0 iken, tabanda 0.7 olur.

Akciğerin farklı bölgelerinde ventilasyon-perfüzyon oranları

Bir alveolün ventilasyonu azalacak olursa bu alveole daha az O2 gelir ve daha az CO2 atılır. Perfüzyon azalacak olursa alveole gelen CO2 azalır ve kana geçen O2 azaldığı için alveoldeki PO2 artar .

Akciğerin bir bölgesinde ventilasyon bozulursa ne olur?

Bir bronş tıkandığında bunun ötesinde yetersiz havalanan alveollerde hipoksi gelişir. Düşük O2 damar düz kaslarını daraltır ve hipoksik bölgedeki kan akımı başka bölgelere yönlendirilir.

Akciğerin bir bölgesinde kan akımı azalırsa ne olur?

Akciğer kan akımı azalmışsa o bölgedeki alveollerde PCO2 düşer. Bu durumda o bölgenin bronşları daralarak havanın az kan alan bölgelerden daha iyi kanlanan bölgelere yönlendirilmesi sağlanır.

Akciğer kan akımının düzenlenmesi

Akciğer damarları yoğun olarak sempatik innervasyonun etkisindedir. a1 konstriksiyon, β2 dilatasyon  olur. Sempatik uyarılma kan akımını % 30 azaltır. Damarlar ayrıca dolaşımdaki humoral maddelere de yanıt verirler. Vazodilatasyon yapıcı yanıtların çoğu endotele bağımlı olup Nitrik Oksid salımını uyararak etkili olurlar. Pulmoner hipertansiyonda NO yapımında azalma olduğu gösterilmiştir.

Kalp debisi ve yerçekimi kuvveti de kan akımı üzerinde etkilidir. Egzersizde kalp debisi artar ve akciğer arter basıncı yükselir. Daha önce kapalı olan kapillerler genişler. Daha çok eritrosit akciğerlerden geçeceği için sistemik dolaşıma geçen oksijen miktarı artar.

Akciğerlerde ventilasyon perfüzyon değişimi ve V Q oranı Akciğerde Ventilasyon Perfüzyon Oranları

Akciğerlerde ventilasyon- perfüzyon değişimi ve V-Q oranı

   

Düşüncelerinizi bekliyoruz :)

<?php bloginfo('name'); ?> <?php wp_title(); ?>