Mikrobiyoloji Laboratuvarına Gelen Örneklerin İncelenmesi

mikrobiyoloji Mikrobiyoloji Laboratuvarına Gelen Örneklerin İncelenmesi

 

Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarına gelen klinik örnekler incelemeye alındığında izlenecek işlem basamakları kısaca şöyle özetlenebilir.  Hastalık örneğinde, etken mikroorganizmanın varlığını araştırmak, enfeksiyon lehine bulguları değerlendirmek için öncelikle direkt mikroskobik inceleme, boyalı mikroskobik inceleme ve ardından kültürleri yapılır. 37 derecelik etüvlerde enkübe edilen kültür plakları üreme varlığı yönünden 24-48 saat sonra değerlendirilir. Üreme olmayan örnekler, normal besiyerlerinde üreyemeyen mikobakteri ve virüsler açısından değerlendirilir. Üreme olan örneklerde öncelikle koloni morfolojisi değerlendirilir ve ardından etkeni tanımlamaya yönelik  basamaklar sırasıyla uygulanır.  Morfolojik olarak, kolonilerin düz, buruşuk ya da mukoid yapıda olması, kanlı agarda hemoliz oluşturmaları, tanımlanmalarında kullanılan özellikleridir. Koloniden Gram boyalı preparat yapılır ve mikroorganizmanın bakteri ya da maya morfolojisinden olup olmadığı değerlendirilir. Gram pozitif veya  gram negatif boyanma özelliği gösteren kok veya basil yapısındaki bakteriler, bazı biyokimyasal ve enzimatik özelliklerinin araştırılması ile isimlendirilir. Maya morfolojisi gösteren koloniler de Germ tüp deneyi ile C. albicans ve albicans dışı maya mantarı olarak tanımlanır.

Kültürler değerlendirilirken;

  • Besiyerlerindeki üreme özelliklerine, koloni görünümlerine, boyanma özelliklerine ve biyokimyasal testlere göre tanımlanacak;
  • Her gruba ait örneklerde üreyen mikroorganizmanın özelliğine göre antimikrobiyal duyarlılık testleri yapılacaktır.

Mikroorganizmaların tanımlanmasında ilk basamak kültür plaklarında üremenin değerlendirilmesidir. P grubunda kanlı agarda üremenin olduğu, EMB agarda üremenin olmadığı, SDA besiyerinde ise üreme olmadığı veya üremenin zayıf olduğu,  K grubunda hem kanlı agar hem EMB agar hem de SDA besiyerinde üremenin olduğu, M grubunda; SDA besiyerinde daha belirgin üremenin yanında, kanlı agar ve EMB agar besiyerinde de üreme olduğu, T grubunda, her üç besiyerinde de üremenin olmadığı gruplar olduğunu varsayalım.

P grubu: Kanlı agar besiyerinde üreyen mikroorganizmaların bazıları besiyerinde hemoliz oluştururlar. Hemoliz oluşturup oluşturmamaları onları ayırt etmede kullanılan özelliklerden biridir. Bu grupta alfa hemoliz yapmış koloniler görülecektir.  Üreme olan plaklarda mikroorganizmaların tanımlanması için ilk aşama, koloniden yapılan preparatın Gram boyasıyla boyanarak incelenmesidir. Sadece kanlı agarda üreyen alfa hemolitik kolonilerden yapılan preparat Gram boyası ile boyandığında, Gram pozitif kok morfolojisinde bakteriler gözlenir.

Alt solunum yolu etkenlerinden EMB besiyerinde üreme göstermeyen, kanlı agarda üreyen ve Gram pozitif kok morfolojisi gösteren bakteriler sıklıkla stafilokok ve streptokoklardır. Bu iki cinsin ayırımı için katalaz testi yapılır. Pamuklu çubuk yardımı ile besiyeri yüzeyinden alınan koloni, lam üzerinde hafifçe dağıtılır ve üzerine 1 damla hidrojen peroksit damlatılır. Hava kabarcıklarının çıkması, bakteride katalaz enziminin var olduğunu gösterir. Katalaz stafilokoklarda pozitif, streptokoklarda negatiftir.

Katalaz testi sonrasında Streptokok olarak tanımlanan bakteri; “optokin duyarlılığına” bakılarak tür düzeyinde isimlendirilir. Optokin duyarlılığı için, üreyen koloni pamuklu çubuk ile alınır ve kanlı agar besiyerinin tüm yüzeyine sürülerek yayılır. Pamuklu çubuk atık kabına atıldıktan sonra penset yardımıyla besiyerinin ortasına optokin içeren disk yerleştirilir. Optokin diski yerleştirilen kanlı agar plağı etüvde 24-48 saat enkübe edilir.  P Grubunda son basamak, üreyen bakteri için “Antibiyotik duyarlılık testinin” yapılmasıdır. Antibiyotik duyarlılık testi için, Optokin duyarlılığında olduğu gibi, besiyerinden pamuklu çubuk yardımıyla alınan koloni, kanlı agar besiyerinin tüm yüzeyine sürülerek dağıtılır ve ortasına bu kez “antibiyotik diski” yerleştirilir ve plak etüve kaldırılarak 24-48 saat enkübe edilir.

 

besi yeri Mikrobiyoloji Laboratuvarına Gelen Örneklerin İncelenmesi

 

K Grubu: Hem kanlı agar hem EMB agar hem de SDA besiyerinde üremenin olması, kanlı agar ve EMB agar besiyerinde mukoid (M tipi) iri kolonilerin gözlenmesi, Gram negatif bakterileri düşündürmektedir. Koloniden Gram boyası ile yapılan preparatta Gram negatif basil morfolojisindeki bakteriler gözlenir. Gram negatif bakterilerin tanımlanmasında kullanılan biyokimyasal testlerden biri üreaz enziminin varlığının araştırılmasıdır. Üreaz deneyi için; EMB besiyerinden  iğne yardımıyla üreyen bakteri kolonisi alınır, Tüpte bulunan üre besiyerinin pamuğu çıkarılır. Alınan bakteriler, üre besiyeri yüzeyine yayılarak ekilir. Bir gece enkübasyona bırakılan tüpler bir sonraki uygulamada değerlendirilecektir.  K grubunda son basamak, üreyen bakteri için “Antibiyotik duyarlılık testinin” yapılmasıdır. Antibiyotik duyarlılık testi için, EMB besiyerinden pamuklu çubuk yardımıyla alınan koloni özel bir besiyerinin tüm yüzeyine sürülerek dağıtılır ve ortasına “antibiyotik diskleri” yerleştirilir.

M grubu: Kanlı agarda ve bazen de EMB agarda zayıf üreme gösteren mikroorganizma, mantarları üretmek için kullanılan SDA besiyerinde iri, S tipi koloni oluşturarak üremiştir. Bu durumda, etkenin maya mantarı (Candida türleri) olduğu düşünülür. Koloniden Gram boyası ile preparat yapıldığında Gram pozitif maya hücreleri gözlenir.  Maya mantarlarında, C. albicans ‘ın diğer Candida  türlerinden ayırtedilmesi gerekir. Bunun için germ tüp deneyi yapılır.  Candida albicans 2 saat içinde germ tüp oluşturması ile diğer Candida türlerinden ayrılır.  M grubunda son basamak, üreyen maya mantarı için “antifungal duyarlılık testinin” yapılmasıdır. Antifungal duyarlılık testi için, SDA besiyerinden pamuklu çubuk yardımıyla alınan koloni mantarlara özel besiyerinin tüm yüzeyine sürülerek dağıtılır ve ortasına “E test şeridi” yerleştirilir. E test şeritleri artan konsantrasyonlarda antifungal emdirilmiş şeritlerdir ve minimal inhibitör konsantrasyonunun saptanması amacıyla kullanılır.

T grubu: Kanlı agar, EMB agar ve SDA besiyerinde üreme olmayan örneklerde etken olarak Tüberküloz basili ve Virüsler düşünülmelidir. Mikobakteriler genel üretim besiyerlerinde üremezler,  Löwenstein Jensen gibi özel zenginleştirilmiş besiyerlerinde krem rengi, yüzeyi pürtüklü koloniler oluştururlar. Üreme zamanları uzun olup, besiyerleri 6-8 hafta bekletilmelidir. Bu uygulamada masanızda bulunan LJ besiyerinde üremiş kolonilerin morfolojileri değerlendirilecektir. Mikobakteriler Gram boyasıyla boyanmazlar, Aside dirençli boyanma özelliği gösterirler. Boyalı preparatlar mikroskobi pratiğinde gösterilecektir. Tanımlanmaları daha çok moleküler yöntemlerle yapılır.

Virüsler de alt solunum yolu enfeksiyonuna neden olabilir. Ancak canlı besiyerlerinde (hücre kültüründe) üreyebilirler.

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...

Kameralı Sohbet