Laboratuvarda Çözelti Hazırlama

molalite formülü

 

1.% çözelti (Ağırlıkça yüzde,Hacimce yüzde, Hacim-Ağırlıkça yüzde)

2.Molarite (Molar konsantrasyon)

3.Normalite (Normal konsantrasyon)

4.Molal çözelti

olmak üzere 4 çeşit çözelti vardır.

Ağırlıkça yüzde: (% w/w) çözeltinin 100 biriminde çözünen madde miktarına denir ve % işareti ile gösterilir. Çözeltilerin % ifadeleri; ağırlıkça, hacimce ve hacim – ağırlıkça olmak üzere toplam üç şekilde ifade edilir. Ağırlıkça yüzde, 100 g çözeltideki çözünen maddenin gram cinsinden miktarını verir. Örneğin ağırlıkça % 20’lik sodyum klorür çözeltisi dendiğinde; 100 gram sodyum klorür çözeltisinin içinde 20 g katı sodyum klorür var demektir. Yani çözelti ve çözünen miktarları ağırlık birimiyle ifade edilmelidir.

Örnek 1: Ağırlıkça % 5’ lik 500 g NaOH çözeltisi nasıl hazırlanır?

Çözüm: Tanıma göre 100 gram çözelti içinde 5 gram katı NaOH bulunmaktadır. Çözeltinin toplam hacmi 500 g olduğuna göre 5 x 5 = 25 g NaOH gereklidir. O halde 500 – 25 = 475 gram çözücü ( yani su ) gereklidir. Suyun yoğunluğunu 1 g/ml olarak kabul edilirse 475 ml su alınır ve 25 g NaOH bu suda çözülür.

Hacimce Yüzde: 100 birim hacimdeki çözeltide çözünen hacimsel olarak maddeyi verir. Örneğin hacimce % 20’lik alkol çözeltisi demek,  100 ml alkol çözeltisinin içinde 20 ml saf alkol var demektir. Kısaca söylemek gerekirse çözelti ve çözünen miktarları hacim birimiyle ifade edilmelidir.

Örnek 2: İçinde hacimce % 40 alkol bulunan 1,5 litre çözelti% 95’lik alkolden nasıl hazırlanır.

Çözüm 2: Tanıma göre 100 ml alkol çözeltisinde 40 ml saf alkol bulunması istenilmektedir. O halde 1,5 litre için (1500×0,4=600) 600 ml saf alkol gereklidir. 600 ml saf alkol ise [100×600)/95=631.5] yaklaşık 632 ml demektir. Buna göre çözeltiyi hazırlayabilmek için 632 ml % 95’lik alkol alınır ve saf su ile 1,5 litreye tamamlanır.

Hacim- Ağırlıkça Yüzde: 100 hacim biriminde çözünen ağırlıkça maddeyi verir. Örneğin; hacim ağırlıkça %20’lik sodyum klorür çözeltisi demek    100 ml NaCl çözeltisinde 20 g NaCl var demektir. Burada çözeltinin miktarı hacim biriminden, çözünen maddenin miktarı ise ağırlık biriminden ifade edilmelidir.

Örnek 3: Hacim-ağırlıkça % 10’luk 3 litre KCl çözeltisi nasıl hazırlanır.

Çözüm 3:Tanıma göre çözeltinin her 100 ml’sinde 10 g katı KCl bulunması gerekmektedir. O halde 3 litresinde 300 g katı KCl bulunmalıdır. Bu çözeltinin hazırlanması için 300 g katı KCl tartılır ve bir kaba alınır. Üzerine toplam hacim 3 litre olacak şekilde saf su eklenir.

Molarite(Molar Konsantrasyon): Bir litre çözelti içinde bir mol çözünmüş madde varsa, o çözeltinin konsantrasyonu 1 molardır. Bir bileşiğin ya da elementin 1 molü (veya bir molekül gramı) denilince, molekül ağırlığı kadar gram madde anlaşılır. (1 mol su, 18 gram sudur). M= n/V   (M : Molarite,  n : Mol sayısı,  V : Hacim (litre))

Normalite (Normal Konsantrasyon): Bir litre çözelti içinde bir eşdeğer gram çözünmüş madde varsa, o çözeltinin konsantrasyonu 1 normaldir. Etkin değerlik; Asit ve bazlarda çözeltiye verdiği H+ veya OH- sayısına eşittir. Yükseltgen veya indirgenlerde verdiği veya aldığı elektron sayısına eşittir. Tuzlarda toplam pozitif veya negatif yük sayısına eşittir.

 

laboratuvar güvenliği

 

Molalite: Bir mol maddenin 1000 gr çözücü içinde çözünmesiyle elde edilen çözeltinin konsantrasyonu bir molaldir. Hacim Oranı: Hacimsel karışımı ifade eder. Örneğin (1+3) HCl demek, 1 hacim derişik HCl ile 3 hacim distile suyun karıştırılacağını belirtir.

Örnek -4: 500 ml 0.1 N’lik NaOH çözeltisinin hazırlayınız:

Çözüm -4: Basit olması açısından öncelikle, 500 ml değil de 1 litrelik çözelti için ne kadar NaOH gerekli olduğunu bulunur. Molaritenin tanımına göre 0,1 mol NaOH gereklidir. Hazırlanacak çözeltinin hacmi bunun yarısı olduğuna göre gerekli olan NaOH miktarı da öncekinin yarısı, yani (0,1/0,5) 0,05 mol olacaktır. Şimdi sıra 0,05 mol NaOH un kaç gram olduğunu bulmaya gelmiştir. 1 mol NaOH 40 g olduğuna göre 0,05 mol NaOH’un (0,05×40) 2 g olduğu kolaylıkla hesaplanabilir. O halde yapılacak iş terazide 2 g NaOH tartıp 500 ml’lik bir balon jojeye koymak ve az miktarda suda çözdükten sonra hacim çizgisine kadar saf su ile doldurmaktır.

Çözeltilerin Karıştırılması: Laboratuarlarda var olan çözeltileri değerlendirmek için, karıştırarak yeni çözelti hazırlamak ve bunları kullanmak sık başvurulan bir durumdur. Karıştırma var olan çözeltilerin birbiriyle karıştırılması olabileceği gibi seyreltilmesi veya deriştirilmesi şeklinde de olabilir.

İndikatör: Çözeltiye eklendiği zaman çözeltide bulunan iyon konsantrasyonuna bağlı olarak belirgin şekilde renk değişikliğine uğrayan kimyasal yapılardır.

Kullanıldıkları tepkime tiplerine göre;

  1. Asid-baz indikatörleri
  2. Redoks indikatörleri
  3. Çöktürme indikatörleri

Eşdeğer noktanın belirlenmesinde;

  1. Renk değişikliği
  2. bulanıklık
  3. çökelti  parametreleri kullanılır.

**Laboratuvarda çalışırken gözünüzü koruyun! Uygun laboratuvar önlüğü giyin ve eldiven takın! Göz kazalarında göz duşlarını kullanın. Üzerinize kimyasal dökülmüş ise boy duşlarını kullanın! İğne uçlarının ve kırık camların atıldığı atık kaplarını aşırı doldurmayın. Tıbbi atıkların uygun atık kaplarına atılmasını sağlayın!

Kimyasallara maruz kaldığınızda; Eğer hava yolu ile bir ajana maruz kalmışsanız, Temiz havaya çıkınTüm kontamine (kirlenmiş) olmuş kıyafetlerinizi çıkarın. Su ile hemen Yıkanın! Temiz kıyafetler giyin! Acil Servisi Arayın. Yaralanma ve Hastalık formunu doldurun!

Göz Kazalarında İse;  İlk Yardım- Su ile 15 dakika yıkayın! Acil servisi arayın! Göz kliniğine başvurun!

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Teşekkürler...