Kırım Tatarlarının Türkçesi

B0912108 Kırım Tatarlarının Türkçesi

Kırım Tatar Türkçesi
Kırım Tatar Türkçesi veya Kırım Tatarca
(Qırımtatarca), Kuzeybatı Türkçesi lehçelerindendir. Ana unsurlarını
Kıpçak lehçesinden almış başka lehçelerle de etkileşimde bulunmuştur.
Osmanlı Devleti ile olan sıkı ilişkileri olan Kırım Hanlarının ve ileri
gelenlerinin genellikle İstanbul’da eğitim almaları Oğuz lehçesinin
etkilerini getirmiştir. Gaspıralı’nın çalışmaları ile bu etkiler iyice
yerleşmiştir. Rus idaresine girilmesi ile de Rusça’dan etkilenmiştir.
Ayrıca sürgün zamanından dolayı Özbek lehçesi etkileri de görülmüştür.
Kırım Tatarcası’nın başlıca şu ağızları vardır:
Yalıboyu ağzı
Ortayolaq (Bahçesaray) ağzı
Çöl (Kuzey) ağzı

Yalıboyu ağzı:
Yalıboyu
ibaresi Kırım’ın güneyinde Karadeniz kıyısında kalan ve dağlardan
dolayı da iç kesimlerle irtibatı daha az olan bölgeyi ifade etmektedir.
Bu bölgede yer alan Sudak ve başka bazı kaleler Kırım Hanlığı
topraklarında olmasına rağmen doğrudan İstanbul (Osmanlı) tarafından
yönetilmekteydi. Bu nedenle Anadolu’da yaşayan pek çok insan memuriyet,
askerlik ve çeşitli geçim vasıtaları temini amacıyla bu bölgeye
yerleşmişlerdir. Ayrıca deniz yoluyla doğrudan Osmanlı limanlarıyla
bağlantılı olmaları nedeni ile de önemli bir etkileşim olmuştur. Tüm
bunların sonucunda ortaya çıkan Yalıboyu ağzı, Anadolu Türkçesine
oldukça yakın özellikler göstermiştir. Bir anlamda Anadolu Türkçesinin
bir ağzıdır denilebilir.

Bahçesaray ağzı;
bir yandan
Kıpçak özellikleri taşırken bir yandan da gerek gramer gerekse kelime
hazinesi bakımından Oğuz lehçesi özelliklerini de oldukça fazla
barındıran bir geçiş şivesidir. Anadolu Türkçesi konuşan insanlar
tarafından küçük bir çabayla anlaşılabilir. Kabul edilen edebi dil
Bahçesaray ağzıdır ve mahalli lehçede yazılmayan eserlerin çoşu bu
şiveyle kaleme alınmaktadır.

Çöl ağzı;
Kırım’ın kuzeyinde
kalan bozkır bölgesinde yaşayan halkın konuştuğu dildir. Tamamen Kıpçak
özellikler taşır. Nogay ve Kazak leyçelerine yakındır ve Türkiye
Türkçesi konuşan insanlar tarafından anlaşılması daha zordur.

Eğitim

Kırım’da
Tavrida Millî Üniversitesi’nde ve Kırım Devlet Mühendislik ve Pedagoji
Üniversitesi’inde Kırım Tatarca öğretmenlik ve edebiyat bölümleri
mevcuttur. Ayrıca Kırım boyunca 16 adet ilk ve orta öğretim okulunda
Kırım Tatarca dersleri fakültatif şekilde verilmektedir.

Konuşulduğu Ülkeler
Türkiye
Kırım / Ukrayna
Özbekistan
Romanya
Rusya
Bulgaristan
Kazakistan
Kırgızistan
Amerika Birleşik Devletleri
Almanya
kirim tatarlari Kırım Tatarlarının Türkçesi

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...

 Kameralı Sohbet