Kemik Dokusu Hakkında Detaylı Bilgi

Resim1 5 Kemik Dokusu Hakkında Detaylı Bilgi

Kemik dokusu;  matriks, lifler ve hücrelerden oluşur. Tip 1 kollajen lifler içeren kemik dokusu ayrıca osteoklast, osteoblast, osteosit ve osteoprogenitör hücre denilen hücresel yapılardan meydana gelmektedir. Matriks kısmı ise organik ve inorganik olmak üzere iki kesime ayrılmaktadır. Organik kısım; glikoprotein, proteoglikan, glikozaminoglikan, hyalıronik asit ve kollajenden oluşurken inorganik kısım ise; %85 kalsiyum fostfat, %10 kalsiyum karbonat ve %5 hidroksiapatit kristallerinden oluşur.

Görevleri:

1- Yumuşak doku ve organlar ın yapısına girerek onlara sertlik ve dayanıklılık kazandırır.

2- Canlı organizmanın iskelet sistemini oluşturur. 3 boyutlu görünümünü sağlar.

3- M.S.S, akciğer, kalp ve kemik iliğini dış etkenlere karşı korur.

4- Kan kalsiyum ve diğer inorganik iyonların seviyelerinin düzenlenmesini hormonal mekanizmalar aracılığı ile gerçekleştirir. Paratiroid kan kalsiyum seviyesini arttırır. Kalsitonin ise kan kalsiyum seviyesini azaltır

5- İskelet kaslarının hareket fonksiyonlarını yerine getirmesinde temel teşkil eder.

Osteonektin: Osteositlerin matriks kollagenine bağlanmasını sağlayan proteindir.

İki tip kemik vardır:

1- Primer Kemik (olgunlaşmamış kemik): Intrauterin hayatta şekillenen kemik dokusudur. Kollagen iplikler gelişigüzel seyrederek ağlar oluşturur. Matriks yeterince kireçlenmemiştir

2- Sekonder Kemik (olgunlaşmış kemik):  Lamelli bir yapı bulunur (kemik lamelleri). Kollagen iplikler bu lameller içinde özel biçimde               yerleşirler. Bir lamelde bulunan kollagen iplikler, komşu lameldekiler ile çapraz yönde ve spiraller yaparak seyrederler.

Periosteum:  İki tabakadan oluşur. Dış tabaka Tip I kollagen lifler (Sharpey lifleri) ve fibroblastlardan oluşur. İç tabaka hücrelerden daha zengin olan tabakadır. Yassı osteoprogenitör hücreler bu tabakada yerleşmişlerdir.

Endosteum:  Kemiğin içindeki tüm boşlukları örter. Tek katlıdır ve yassı osteoprogenitör hücreler ile az miktarda bağ dokusundan oluşmuştur. Bu nedenle bu zar oldukça incedir. Kemik dokusunun beslenebilmesi, büyüyebilmesi onarımı için gerekli olan yeni osteoblastları aralıksız olarak sağlamaktır. Bu nedenle kemik cerrahisinde bu zarların korunmasına çok dikkat edilir.

Uzun kemiklerin şişkin uç kısımlarına EPİFİZ denir. Epifizler ince bir kompakt kemik tabakasıyla kaplanmış süngerimsi kemikten oluşurlar. Uzun kemiklere uzunluğu veren kısımlara ise DİYAFİZ adı verilir. Diyafiz’in hemen hemen tümü kompakt kemikten oluşur. Kemik iliğine bakan yüzeylerde çok az süngerimsi kemik bulunur. Süngerimsi kemik ile uzun kemiklerin diyafizlerindeki kemik boşlukları iki tür kemik iliği ile doldurulur. Bunlardan biri kan hücrelerinin yapıldığı Kırmızı Kemik İliği , diğeri ise çoğunluğu yağ hücrelerinden oluşan Sarı Kemik İliğidir.

SEKONDER KEMİK DOKUSU (OLGUN KEMİK)

1- Süngerimsi Kemik:  Kemik trabeküllerinden oluşur. Trabeküllerin aralarındaki düzensiz boşluklarda kemik   iliği bulunur. Trabeküller içindeki lameller paralel seyirlidir.

2- Kompakt Kemik: Havers ve Volkman kanalları (içinden damarlar geçer). Periosteum, dış dairesel lameller (sirkumferensiyal), ara                 lameller, spesiyal lameller (osteon), iç dairesel lameller, endosteum

A- Osteoprogenitör hücreler: Mezenkim hücrelerinden farklaşırlar. Fibroblastlara benzerler. Sürekli mitoz bölünerek bir kısmı aynen kalır. Geriye kalanlar osteoblastları oluştururlar. Bulunduğu Yer: Periostem ve endosteumun yapısında yerleşirler. Havers ve Volkmann kanallarından geçen damarların bağ dokusu içinde bulunur. Görevleri: Kemik yapımı ve gelişimi sırasında aktif hale geçerek osteoblast üretmek.

B- Osteoblast : Kemik yapan hücrelerdir. Kemik trabekülleri ve kemik lamellerinin gelişimi        sırasında, bu yapıların yüzeylerinde tek sıra halinde dizilirler. Aktivite durumuna göre prizmatik, kübik, yassıya yakın                 şekildedirler. GER ve Golgi Aygıtı çok iyi gelişmiştir. Kireçlenmeye başlayan matriks içinde yerleşerek  aktivitelerini azaltarak osteositlere dönüşürler. Görevi:  Kemik matriksi oluşturan makromolekülleri ve kollagen  lifleri salgılamak (OSTEOİD).

C- Osteosit : Metabolik aktiviteleri azalmış olan osteoblastlardır. Oldukça uzun sitoplazmik uzantıları vardır. Lakunlar içinde yassı oval şekle dönüşen hücrelerdir. GER ve Golgi Aygıtı azdır. Görevi:               Kemik matriksin devamlılığından sorumlu olan hücrelerdir.

D- Osteoklast : Kemik yıkımını gerçekleştiren dev hücrelerdir. Monositlerin biraraya gelmesiyle oluşurlar. Çok fazla sayıda lizozom bulunur. Golgi Aygıtı iyi gelişmiştir. Asit fosfataz, kollagenaz, proteaz enzimleri bulunur. Çok sayıda nükleusu vardır.

Büyüme çağında yapım yıkımdan fazla olduğundan kemikler uzar, genişler ve kalınlaşırlar (Kemik büyümesi ve şekillenmesi). Orta yaşlarda yapım ve yıkım denge halindedir. İleri yaşlarda yıkım yapımdan daha fazladır. Böylece kemikler gözenekli (poröz) bir hal alırlar. Büyüme hormonu, paratiroid hormonu, kalsitonin ve cinsiyet hormonları kemikleşmeyi kontrol ederler. Büyüme hormonu, Epifiz plağını uyarır ve kemiğin uzamasını sağlar. Eksikliğinde;  Hipofizer cücelik, Fazlalğında;  Gigantizm (aşırı büyüme) olur. Yetişkinlerde; Epifiz plağı kapalıdır. Az veya çokluğu büyümeyi etkilemez. Ama, periostal büyüme uyarıldığı için kemikler kalınlaşır (Akromegali).  Paratiroid, Kan kalsiyum seviyesini arttırır (osteoklast aktivitesi). Kalsitonin, Kan kalsiyum seviyesini azaltır (osteoklast inaktivasyonu). Cinsiyet hormonları, Kemikleşme merkezlerinin ortaya çıkışı ve gelişim zamanlarını etkilerler ve epifizin kapanmasını hızlandırırlar.

Resim2 2 Kemik Dokusu Hakkında Detaylı Bilgi

 

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Sizde yorum yazabilirsiniz...

 Kameralı Sohbet