Hücre Hakkında Detaylı Bilgi

hücre

Hücre görev ve yapı bakımından canlılığın bütün özelliklerini gösteren en küçük canlı birimidir. Hücrelerin çoğu mikroskobik büyüklükte ancak gözle görülenler de var. Örnek: Bazı su yosunları, bazı hayvanların döllenmemiş yumurtaları ve kuş yumurtası gibi. 1665 yılında Robert Hooke şişe mantarında boşluklara hücre (cellula) adını vermiştir. Canlı bitki dokularında çeperin iç kısmının sıvı ile dolu olduğunu görmüş ancak bu sıvının canlı olduğunu ve önemini anlayamamıştır. Rudolf Virchow hücrelerin bölünerek yeni hücre oluşturmasını gözlemlemiş. 1831’de Robert Brown nukleus’u yani çekirdeği keşfetmiş, 1839’da Purkinje çeperin iç kısmına protoplazma demiş. 1839’da Schwann hücre teorisini kurmuş. 1852’de Remak, 1880’de Fleming hücre bölünmesini (amitoz ve mitoz) incelemiş. 1862’de Kölliker sitoplazma ve nukleus terimleriyle protoplazmayı daha da ayırmış ve nukleusun etrafını çeviren kısma sitoplazma adını vermiş.

Hücre teorisine göre bütün canlılar hücrelerden oluşmuştur. Hücreler kendilerinden önce yaşayan hücrelerden oluşurlar. Hücre içinde oluşan kimyasal reaksiyonlar hücre içerisindeki organeller ile gerçekleştirilir. Bütün hücrelerin ortak özelliği benzer kimyasal reaksiyonların olmasıdır. Hücreler; Ortamdan ham materyali alırlar. Enerji üretirler: Bu enerji iç ortam dengesini sağlamak ve sentez reaksiyonlarını yürütmek için gereklidir. Kendi moleküllerini sentez ederler. Organize bir şekilde büyürler. Çevreden gelen uyarılara cevap verirler. Çoğalırlar. Kalıtsal bilgiler DNA içinde saklanır. Genetik kod temelde aynıdır. Bilgi DNA dan proteinlere RNA aracılığı ile geçer. Proteinler ribozomlar tarafından yapılır. Proteinler hücrenin fonksiyon ve yapısını düzenlerler. Bütün hücreler seçici geçirgen bir zar olan plazma membranı ile çevrilmiştir.

Hücreler arasında pek çok benzerlik olmasına rağmen, çok belirgin farklılıklar da vardır. Bu farklılıklar hücreleri çeşitli ana guruplara ayırmamıza yardımcı olur. Prokaryotlar, Eukaryotlar gibi.(Karyot=nükleus, Pro=önce, Eu=gerçek anlamına gelmektedir) Prokaryot hücre 1 – 10 mikrometre çapındadırlar, bakteri ve mavi-yeşil algler bunlara örnektirler. DNA, sitoplazmada serbest olarak bulunur. Hücrede haploit olan tek kromozom, açılarak bir hücrenin bir ucundan diğer ucuna hareket ederek kendini eşlediğinde hücre mitozla bölünür. Nukleus ve karmaşık organeller içermezler. Ribozomları vardır. Bu hücrelerin hayati faaliyetleri sitoplazmada ve hücre zarında gerçekleşir. Ökaryot hücreyse; 10 – 100 mikrometre çapında ve daha karmaşık yapıdadırlar. DNA nukleus zarı ile çevrelenmiştir. Farklı organelleri var. Hayvanlar, bitkiler, mantarlar ve protistler alemlerini kapsar.

hücre türleri

Hücrelerin yapı ve fonksiyonunda iş gören  maddeler, kimyasal reaksiyonları kolaylaştıran sıvı  ortamda belirli oranlarda dağılmıştır:

Su…………………………………….% 60

Protein…………………………….% 17

Lipid…………………………………% 15

Mineraller…………………………% 5

Nükleik asitler……………………% 2

Karbonhidrat……………………..% 1

Su; hücrelerin temel sıvı ortamıdır. % 20 kayıp hücre ölümüne neden olur. Hücre içindeki pek çok kimyasal madde suda çözünmüş olarak bulunuyor.

Proteinler; hücre kitlesinin % 10-20’sini oluşturur.

1-Yapısal proteinler

2-Globüler proteinler Genellikle enzim olarak iş görürler.

Lipidler;  ortak özellikleri yağ çözücülerde erirler. Çoğu hücrede fosfolipit ve kolesterol en önemli lipitlerdir. Bunlar hücre kitlesinin % 2 sini oluşturur. Ayrıca nötral yağ olarak ta adlandırılan trigliseritlerde bulunur.

Hücreler genel olarak şekil,renk ve fonksiyon, bulunduğu yer ve yaptığı işe göre farklı özelliktedirler. Genel yapı,sitoplazma bileşenleri ve organellerinin işleyişlerine göre benzer. Hücre zarıyla lipid tabakası ve ona gömülmüş proteinlerden oluşur. Protein-protein, lipid protein ve lipid-lipid etkileşimleri zarın yapı ve dinamiğine katkıda bulunur.

    Makale Yazarı: duslerkulup2

Teşekkürler...