Artuklular Hakkında Bolca Bilgi

http://hasankeyf.limoncafe.com/1-kopru.jpg
Artuklular (1101-1409 )

Devlet adını Oğuzların Döğer boyundan
Eksük-oğlu Artuk Bey?den alır. Anadolu?nun fatihlerinden olan Artuk Bey,
hizmetlerinden dolayı Suriye Meliki Tutuş tarafından Kudüs valiliğine
getirilmişti. Ancak Kudüs?ün Fatımîlerin eline geçmesi üzerine (1098)
Artuk?un oğulları Sökmen ve İl-Gazi burada tutunamadılar. Suriye?nin
kuzeyi ve Güneydoğu Anadolu bölgesine geldiler. Selçuklular tarafından
kendilerine verilen bölgede, üç kol hâlinde, Artuklu devletini kurdular.

Hasankeyf-Amid (Diyarbakır) Artuklu Kolu (1101- 1231):

Artuk Bey?in oğlu Sökmen tarafından
Hasankeyf?te (Hısn-ı Keyfâ) kuruldu. Nurettin Mehmet zamanında,
Selahaddin Eyyubî?nin de yardımıyla Diyarbakır (Amid) ele geçirildi
(1183) ve burası Artukluların merkezi oldu. Eyyubîler Hasankeyf ve
Amid?i ele geçirerek bu kola son verdiler (1231).
Sökmen ve oğulları Haçlılar?a karşı mücadeleleriyle ün
kazandılar. Nitekim Sökmen, Türkmen liderlerinden Çökürmüş ile
birlikte, Urfa Haçlı Kontu II.Boudain?i esir etmeyi
başarmıştır.Artuklular zamanında Diyarbakır ve çevresi Türk kültürünün
en önemli merkezi hâline gelmişti.

Mardin Artuklu Kolu (1108-1409):

Artuklu şubeleri içerisinde en güçlü ve
uzun ömürlü kolu oluşturur . Artuk Bey? in diğer oğlu İl-Gazi tarafından
Mardin?de kurulmuştur (1108). İl-Gazi Halep halkının isteği üzerine
Halep?e girmiş ve oğlu Temurtaş?ı burada bırakmıştır. Oğlu Temur- taş,
İl-Gazi gibi bölgedeki Haçlılarla mücadele etmiş; 1144?de Urfa?yı
Haçlılardan alması İslâm dünyasında sevinçle karşılanmıştır.Güçlü
devletler arasında kalan Mardin Artukluları, Eyyubîler ve Selçukluların
hâkimiyetini tanımışlardı. 1243? de ise İlhanlılar?a bağlandılar .
Nihayet, Mardin?i alan Karakoyunlular bu devlete son verdiler (1409).
Harput Artuklu Kolu (1185-1234):
Hasankeyf koluna hükümdar olamayan Ebûbekir, Harput?a gelerek,
Harput Artuklu kolunu kurmuştur (1185). Alaaddin Keykubad?ın Harput?a
girmesiyle bu kol sona ermiştir (1234).
    Makale Yazarı: Duslerkulup

Teşekkürler...